Trật khớp háng: Nguyên nhân và cách xử trí hiệu quả

Trật khớp háng là tình trạng chỏm xương đùi bị lệch khỏi ổ khớp, thường xảy ra sau chấn thương mạnh hoặc do bệnh lý nền tại khớp. Người bệnh có thể gặp đau dữ dội, mất khả năng vận động và cần được xử trí kịp thời để tránh biến chứng nguy hiểm. Nguyên nhân thường đến từ tai nạn, té ngã, thoái hóa khớp hoặc dị tật bẩm sinh, trong khi nếu không điều trị đúng cách, tình trạng này có thể dẫn đến tổn thương thần kinh, hoại tử chỏm xương đùi hoặc mất vững khớp lâu dài. Tùy vào mức độ, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp điều trị phù hợp như nắn chỉnh khớp, cố định, phục hồi chức năng hoặc phẫu thuật khi cần thiết.
Ở bài viết này, MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, biến chứng và cách xử trí trật khớp háng một cách đúng và hiệu quả nhất.

Hình ảnh trật khớp háng cho thấy chỏm xương đùi lệch khỏi ổ cối

1.  Trật khớp háng là gì?

Trật khớp háng là tình trạng đầu xương đùi bị lệch hoàn toàn ra khỏi ổ cối của xương chậu. Đây là một dạng tổn thương nghiêm trọng của khớp háng, thường xảy ra sau chấn thương mạnh như tai nạn giao thông, té ngã từ trên cao hoặc va đập trực tiếp.

So với các khớp khác trong cơ thể, khớp háng có cấu tạo rất vững chắc, được bao bọc bởi hệ thống dây chằng và cơ dày, đồng thời nằm sâu bên trong cơ thể. Chính vì vậy, trật khớp háng được xếp vào nhóm tổn thương hiếm gặp, chỉ chiếm khoảng 5% trong tổng số các trường hợp trật khớp theo thống kê lâm sàng.

Dựa vào hướng trật của chỏm xương đùi, trật khớp háng được chia thành các dạng sau:

• Trật khớp háng ra trước: Chỏm xương đùi bị đẩy ra khỏi ổ cối và lệch về phía trước.
• Trật khớp háng ra sau: Là dạng phổ biến nhất, xảy ra khi một lực rất lớn dồn trực tiếp lên xương đùi, khiến chỏm xương bị đẩy bật ra phía sau ổ cối.
• Trật khớp háng trung tâm: Chỏm xương đùi bị đẩy sâu vào trong ổ cối kèm theo tổn thương thành ổ cối.

Trật khớp háng trên phim chụp X-quang

2. Nguyên nhân gây trật khớp háng

• Loạn sản khớp háng: Loạn sản khớp háng là tình trạng ổ cối và chỏm xương đùi không phát triển cân đối, khiến khớp háng trở nên lỏng lẻo và kém vững chắc, dẫn đến trật khớp.
• Các hội chứng di truyền: Một số hội chứng di truyền như Down hoặc Ehlers-Danlos có thể ảnh hưởng đến chất lượng mô liên kết, dây chằng và cấu trúc xương. Khi dây chằng quanh khớp háng quá lỏng, khả năng giữ vững chỏm xương trong ổ cối bị suy giảm, làm tăng nguy cơ trật khớp háng ngay cả khi không có chấn thương lớn.
• Chấn thương háng do tai nạn hoặc vận động mạnh: Đây là nguyên nhân thường gặp nhất ở người trưởng thành. Trật khớp háng có thể xảy ra do tai nạn giao thông tạo lực va đập mạnh vào vùng hông hoặc đùi, té ngã từ trên cao hoặc các chấn thương thể thao.
• Yếu tố nguy cơ khác: Thoái hóa khớp háng nặng làm cho bao khớp lỏng lẻo, dễ gây trật khớp dù té ngã nhẹ. Hoặc người bệnh sau thay khớp háng nhân tạo cũng có nguy cơ trật tái phát do gắn kết ổ cối kém.

>> Tìm hiểu thêm: Những chấn thương thường gặp trong thể thao

Trật khớp háng có thể xảy ra sau va chạm mạnh khi chơi thể thao

3. Dấu hiệu trật khớp háng

Trật khớp háng thường xảy ra đột ngột và gây ra các triệu chứng rõ ràng, đặc biệt sau chấn thương mạnh. Tùy mức độ tổn thương, người bệnh có thể xuất hiện biểu hiện toàn thân và dấu hiệu tại chỗ.

3.1. Triệu chứng toàn thân

Trong những trường hợp trật khớp háng do chấn thương nghiêm trọng, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu của sốc chấn thương như:

• Da và niêm mạc nhợt nhạt.
• Mạch nhanh, huyết áp tụt.
• Có thể kèm theo tổn thương các cơ quan quan trọng khác do va đập mạnh.

Những biểu hiện này cho thấy tình trạng nguy hiểm, cần được cấp cứu và xử trí kịp thời.

3.2. Triệu chứng tại chỗ

Các dấu hiệu tại vùng khớp háng thường rất điển hình, bao gồm:

• Đau dữ dội và sưng nề tại vùng hông háng, cơn đau tăng lên khi cử động.
• Hạn chế vận động, người bệnh gần như không thể đi lại hoặc đứng chịu lực.
• Cứng khớp háng, khó xoay, khó duỗi gập chân.
• Cơn đau có thể lan xuống đùi hoặc đầu gối, đặc biệt rõ khi chạy, nhảy hoặc vặn người.

>> Xem thêm: Hiểu đúng vè chấn thương háng

Người bệnh cảm thấy đau nhức, khó chịu vùng háng, kèm hạn chế vận động

Trong một số trường hợp nặng, trật khớp háng còn có thể kèm theo tổn thương thần kinh tọa, gây tê bì, yếu hoặc giảm cảm giác ở chân. Đặc biệt, nếu trật khớp háng xảy ra sau té ngã hoặc tai nạn, người bệnh thường cảm thấy đau đột ngột, dữ dội, tương tự cảm giác gãy xương. Ngoài đau, chân bên tổn thương có thể bị xoay ra ngoài và nhìn ngắn hơn chân còn lại, đây là dấu hiệu gợi ý rất quan trọng trên lâm sàng.

4. Biến chứng trật khớp háng

Trật khớp háng là tổn thương nặng và cần được xử trí sớm. Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, tình trạng này có thể để lại nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

• Tổn thương thần kinh tọa: Dây thần kinh tọa chạy sát phía sau khớp háng, do đó rất dễ bị chèn ép hoặc tổn thương khi xảy ra trật khớp. Hậu quả có thể là giảm hoặc mất khả năng vận động ở cẳng chân, mắt cá chân và bàn chân.
• Hoại tử chỏm xương đùi: Một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất của trật khớp háng là hoại tử xương. Khi khớp bị trật, các mạch máu nuôi chỏm xương đùi có thể bị rách hoặc chèn ép, làm giảm lượng máu nuôi xương.
• Trật khớp háng tái phát: Sau một lần trật khớp háng, bao khớp, đứt dây chằng háng và các cấu trúc giữ vững khớp thường bị tổn thương và trở nên lỏng lẻo. Điều này làm tăng nguy cơ trật khớp háng tái phát nhiều lần, khớp kém ổn định và dễ tổn thương ngay cả với những va chạm nhẹ.

>> Đọc thêm: Viêm khớp háng là gì?

Trật khớp háng không điều trị có thể tiến triển thành hoại tử chỏm xương đùi

5. Cách sơ cứu khi bị trật khớp háng

Trật khớp háng là một tình trạng cấp cứu chấn thương, cần được xử trí chuyên môn càng sớm càng tốt (tốt nhất trong vòng 6-12 giờ sau chấn thương) để giảm nguy cơ hoại tử chỏm xương đùi và tổn thương thần kinh. Tuy nhiên, sơ cứu ban đầu không bao gồm việc nắn khớp. Khi nghi ngờ trật khớp háng, cần thực hiện các bước sau:

• Không tự ý di chuyển hoặc nắn chỉnh khớp háng, vì có thể làm tổn thương mạch máu và thần kinh.
• Đặt người bệnh nằm yên ở tư thế ít đau nhất, tránh xoay hoặc gập duỗi chân bị thương.
• Cố định tạm thời chân và vùng hông bằng nẹp hoặc vật cứng.
• Có thể chườm lạnh nhẹ bên ngoài để giảm đau và sưng nề (không chườm trực tiếp lên da trần).
• Gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình.

Tuyệt đối không tự ý nắn khớp háng khi gặp chấn thương

6.  Phương pháp điều trị trật khớp háng

Tùy mức độ tổn thương, thời điểm can thiệp và các tổn thương đi kèm, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

6.1. Chăm sóc và xử trí khẩn cấp

Ngay khi nhập viện, người bệnh sẽ được xử lý giảm đau, giãn cơ đồng thời đánh giá tổn thương bằng chẩn đoán hình ảnh như X-quang, CT hoặc MRI. Mục tiêu là ổn định tình trạng người bệnh trước khi nắn chỉnh khớp háng.

6.2. Nắn khớp háng

Nắn khớp háng là phương pháp điều trị chính nếu không có gãy xương phức tạp đi kèm. Một số kỹ thuật thường được bác sĩ sử dụng gồm:

• Kỹ thuật Allis
• Kỹ thuật Bigelow
• Kỹ thuật Stimson (dựa vào trọng lực)
• Kỹ thuật Watson-Jones

Các kỹ thuật này đều nhằm mục đích đưa chỏm xương đùi trở lại ổ cối đúng vị trí và chỉ được thực hiện trong bệnh viện, dưới gây mê hoặc tiền mê để đảm bảo an toàn.

6.3. Sử dụng thuốc

Sau nắn chỉnh, người bệnh có thể được chỉ định thuốc giảm đau, thuốc chống viêm và thuốc giãn cơ nếu cần. Người bệnh không nên tự ý dùng thêm thuốc ngoài đơn bác sĩ và cần tái khám đúng lịch để theo dõi tiến triển.

6.4. Vật lý trị liệu – phục hồi chức năng

Sau khi khớp háng đã ổn định, các bài tập vật lý trị liệu giúp phục hồi tầm vận động, tăng sức mạnh cơ quanh khớp háng, giảm nguy cơ cứng khớp và trật khớp tái phát. Liệu trình cần được thiết kế cá nhân hóa, phù hợp với tình trạng từng người bệnh.

Các bài tập cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên viên phục hồi chức năng

6.5. Phẫu thuật khớp háng

Mổ khớp háng là phương pháp áp dụng cho các bệnh nhân bị mất vững khớp háng, trật khớp háng kèm gãy mảnh phía sau lớn hoặc tổn thương thần kinh tọa.

Phương pháp phẫu thuật nhằm mục đích ổn định xương bằng cách dùng ghim hoặc đinh vít, ngăn chặn khớp hông bị trượt hoặc di chuyển ra khỏi vị trí ban đầu của nó.

Trật khớp háng không chỉ gây đau đớn tức thời mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến chức năng vận động nếu điều trị chậm trễ hoặc không đúng cách. Việc phát hiện sớm, xử trí kịp thời và tuân thủ phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn khớp háng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Khi có dấu hiệu nghi ngờ trật khớp háng, người bệnh nên nhanh chóng thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn và điều trị phù hợp.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

• Hotline: 0975 576 376
• Địa chỉ:

MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.

MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

• Fanpage:

MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn

MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN

source https://mscclinic.vn/trat-khop-hang/