Viêm khớp phản ứng: Triệu chứng và phương pháp điều trị hiệu quả

Viêm khớp phản ứng hay viêm khớp vô khuẩn xảy ra sau khi cơ thể bị nhiễm trùng ở một cơ quan khác, thường là hệ tiêu hóa hoặc hệ tiết niệu. Đây là tình trạng gây đau đớn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động nếu không được can thiệp kịp thời. Cùng MSC Clinic tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả trong bài viết dưới đây.

1. Viêm khớp phản ứng là gì?

Viêm khớp phản ứng (Reactive Arthritis) là một dạng viêm khớp vô khuẩn, thường xuất hiện sau nhiễm trùng ở các bộ phận ngoài khớp như đường tiết niệu, tiêu hóa hoặc sinh dục. Bệnh xảy ra do hệ miễn dịch phản ứng quá mức với vi khuẩn, gây viêm khớp không đối xứng, thường ở chi dưới. Mặc dù bản thân bệnh không lây truyền trực tiếp, nhưng nguồn gốc nhiễm trùng lại có thể lan truyền từ người này sang người khác thông qua quan hệ tình dục không an toàn hoặc thực phẩm nhiễm khuẩn.

Tình trạng sưng viêm ở tay do viêm khớp phản ứng

Tác nhân gây bệnh thường là các vi sinh vật như vi khuẩn và virus, có khả năng kích hoạt phản ứng miễn dịch bất thường của cơ thể. Chính phản ứng miễn dịch này, chứ không phải sự hiện diện trực tiếp của vi sinh vật trong khớp, là nguyên nhân dẫn đến hiện tượng sưng, đau và viêm tại các khớp.

• Nhóm vi khuẩn đường tiêu hóa: Salmonella, Shigella, Yersinia, Campylobacter và Clostridioides difficile. Những vi khuẩn này thường gây tiêu chảy cấp, và viêm ruột là yếu tố khởi phát phổ biến.
• Đường tiết niệu sinh dục: Tác nhân thường gặp nhất là Chlamydia trachomatis, đặc biệt trong các trường hợp viêm khớp phản ứng lây qua đường tình dục ở nam giới trẻ tuổi.
• Một số loại virus cũng có liên quan, bao gồm: virus Rubella, HIV và virus viêm gan (HBV, HCV).

Đáng chú ý, trong một số tình huống hiếm gặp, viêm khớp phản ứng có thể xuất hiện sau khi tiêm vắc xin BCG (Bacille Calmette-Guerin), thường được sử dụng trong điều trị ung thư bàng quang.

Virus rubella có thể kích hoạt viêm khớp phản ứng do đáp ứng miễn dịch sau nhiễm virus, thường gây đau và viêm các khớp nhỏ

2. Triệu chứng của viêm khớp phản ứng

Các triệu chứng của tình trạng này thường khởi phát từ 1 – 3 tuần sau khi cơ thể trải qua một đợt nhiễm trùng, với những biểu hiện bệnh đa dạng và phức tạp, không chỉ giới hạn tại hệ cơ xương khớp mà còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể.

Triệu chứng tại khớp

Người bệnh sẽ gặp các tình trạng giống với viêm khớp thông thường như đau và cứng khớp, sưng, tràn dịch nhiều gây khó khăn khi vận động. Một số bệnh nhân có thể viêm ở các điểm bám gân thường gặp như viêm gân Achilles (gân gót chân), viêm màng xương ngón chân/ngón tay.

Thông thường, vị trí viêm khớp thường không đối xứng và ảnh hưởng nhiều đến các khớp chi dưới như khớp gối, cổ chân, khớp bàn chân. Tùy mức độ nặng khác nhau mà viêm khớp phản ứng có thể kèm theo các biến dạng hình xúc xích của ngón tay hoặc ngón chân hoặc cả hai.

 

>> Xem thêm bài viết: Viêm khớp dạng thấp: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Sưng là triệu chứng dễ thấy của tình trạng viêm khớp phản ứng

Triệu chứng toàn thân

Người bệnh viêm khớp phản ứng có nguy cơ bị viêm kết mạc hoặc viêm màng bồ đào, gây mắt đỏ, đau, cộm và nhạy cảm với ánh sáng. Ngoài ra có thể kèm theo viêm tiết niệu gây cảm giác nóng rát khi tiểu, tiểu nhiều lần, tiểu buốt; biểu hiện này thường rõ rệt hơn ở nam giới (có thể kèm tiểu mủ vô khuẩn), trong khi ở nữ giới thường nhẹ và thoáng qua hơn.

Các triệu chứng ngoài da như tổn thương da dạng vảy nến, dày sừng hoặc mụn nước có vảy, thường gặp ở lòng bàn chân hoặc vùng sinh dục, phát ban ở lòng bàn tay, bàn chân, nổi mụn nhỏ hoặc thậm chí là loét niêm mạc không đau ở miệng, lưỡi hoặc đầu dương vật.

Viêm khớp phản ứng có thể kèm tổn thương da dạng vảy nến do rối loạn miễn dịch

Do phản ứng miễn dịch rối loạn vì nhiễm trùng, người bệnh có thể kèm theo các cơn sốt nhẹ, mệt mỏi, đau cơ, đau thắt lưng, đặc biệt là vùng cột sống thắt lưng cùng. Một số người có cảm giác đau gót chân hoặc khó khăn khi đi lại do viêm gân gót.

3. Viêm khớp phản ứng có nguy hiểm không?

Thông thường, bệnh nhân viêm khớp phản ứng sẽ thuyên giảm và hồi phục hoàn toàn sau khoảng 3-4 tháng nếu được phát hiện và điều trị sớm. Tuy nhiên, không phải mọi bệnh nhân đều có tiến triển thuận lợi.

Có tới 50% người bệnh có thể gặp phải các đợt tái phát hoặc triệu chứng kéo dài trong nhiều năm. Một số người phát triển viêm mạn tính tại các vị trí như cột sống, khớp cùng chậu hoặc khớp ngoại vi, dẫn đến biến dạng khớp, hạn chế vận động, thậm chí tàn phế vĩnh viễn nếu không được kiểm soát tốt.

Ngoài ra, khoảng 15-30% trường hợp có nguy cơ tiến triển thành viêm cột sống dính khớp, một thể viêm khớp mạn tính ảnh hưởng nghiêm trọng, lâu dài đến chất lượng cuộc sống.

Hình ảnh minh họa so sánh giữa cột sống bình thường và viêm cột sống dính khớp

4. Chẩn đoán viêm khớp phản ứng

4.1. Chẩn đoán lâm sàng

Bác sĩ có thể nghi ngờ viêm khớp phản ứng khi bệnh nhân có:

• Viêm khớp cấp tính, không đối xứng.
• Triệu chứng ở chi dưới hoặc các ngón (hình xúc xích).
• Tiền sử nhiễm trùng tiêu hóa hoặc tiết niệu sinh dục trong vòng 1-4 tuần.
• Biểu hiện ngoài khớp như: viêm mắt, loét niêm mạc, viêm niệu đạo, tổn thương da.

 

>> Tìm hiểu thêm: Viêm khớp gối: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Do các triệu chứng có thể xuất hiện không đồng thời, việc chẩn đoán chính xác có thể cần vài tuần đến vài tháng theo dõi

4.2 Các xét nghiệm, kiểm tra hỗ trợ chẩn đoán

• Xét nghiệm tốc độ máu lắng (ESR): ESR là chỉ số phản ánh mức độ viêm trong cơ thể. Nếu ESR cao hơn bình thường, người bệnh có nguy cơ cao mắc viêm khớp phản ứng hoặc các bệnh viêm khớp khác.
• Kiểm tra dịch khớp: Chọc hút dịch từ khớp bị viêm để đem đi xét nghiệm. Mẫu dịch khớp sẽ được phân tích để phát hiện các dấu hiệu viêm, loại trừ khả năng nhiễm khuẩn và tìm các tinh thể (như axit uric – dấu hiệu của bệnh gout)
• Xét nghiệm HLA-B27: Kiểm tra kháng nguyên HLA-B27 giúp đánh giá nguy cơ bệnh tiến triển mạn tính. Những người dương tính với HLA-B27 có nguy cơ tái phát hoặc biến chứng cao hơn.
• Chụp X-quang: Giúp quan sát tổn thương ở xương, sụn khớp, gân và điểm bám gân. Hình ảnh X-quang có thể cho thấy các dấu hiệu đặc trưng của viêm khớp phản ứng hoặc hỗ trợ loại trừ các bệnh lý khớp khác.
• Chụp MRI hoặc CT: Được chỉ định khi cần quan sát kỹ hơn tổn thương ở cột sống, khớp cùng chậu, hông hoặc mô mềm. MRI giúp phát hiện sớm các bất thường chưa thấy rõ trên X-quang.
• Các xét nghiệm bổ sung: Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các xét nghiệm bổ sung để kiểm tra xem liệu có tình trạng nhiễm trùng ở mẫu phân hoặc nước tiểu, các cơ quan sinh dục, chất nhầy trong họng hay không.

 

>> Xem thêm: Viêm khớp cổ chân: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

X-quang giúp bác sĩ phân biệt viêm khớp phản ứng với các bệnh lý khớp khác có biểu hiện tương tự

5. Phương pháp điều trị viêm khớp phản ứng

Việc điều trị viêm khớp phản ứng cần hướng đến mục tiêu giảm đau, kiểm soát viêm, loại bỏ căn nguyên nhiễm trùng và phòng ngừa biến chứng mạn tính. Tùy vào mức độ nặng nhẹ và tình trạng từng người, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp điều trị phù hợp như sau:

Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID): Giúp giảm đau, sưng và cứng khớp. Ví dụ: Indomethacin 25-50 mg uống 3 lần/ngày.

Thuốc kháng sinh: Sử dụng trong trường hợp viêm khớp phản ứng có liên quan đến nhiễm vi khuẩn, đặc biệt là Chlamydia trachomatis. Ví dụ: Doxycycline 100mg, uống 2 lần/ngày trong 10-21 ngày.

Việc sử dụng kháng sinh cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ chuyên khoa

Thuốc corticoid: Tiêm trực tiếp vào khớp hoặc điểm bám gân nếu khớp bị viêm nặng, tái phát nhiều lần. Trường hợp có tổn thương tại mắt (viêm màng bồ đào, viêm kết mạc), bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc thuốc giãn đồng tử.

Thuốc chữa thoái hóa khớp tác dụng chậm (DMARDs): Dành cho trường hợp viêm khớp dai dẳng hoặc chuyển thành mạn tính:

• Sulfasalazine
• Methotrexate nếu không đáp ứng với sulfasalazine
• Thuốc ức chế TNF-alpha: Dành cho người bệnh kháng các thuốc khác, hoặc có biểu hiện viêm cột sống.

Ngoài ra, người bệnh nên sàng lọc virus gây suy giảm miễn dịch ở người (HIV) và các bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục khác.

Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong điều trị viêm khớp phản ứng, giúp giảm đau, cải thiện vận động khớp và ngăn ngừa biến chứng mạn tính. Các biện pháp phổ biến bao gồm bài tập giãn cơ nhẹ, yoga/pilates, xoa bóp, chườm nóng-lạnh, vận động trị liệu (co duỗi khớp) và kết hợp siêu âm trị liệu, điện xung. Người bệnh cần thực hiện theo chỉ định của bác sĩ để tránh quá tải.

Tập vật lý trị liệu hỗ trợ giảm đau, cải thiện vận động hiệu quả cho bệnh nhân viêm khớp phản ứng

Viêm khớp phản ứng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng. Đừng để cơn đau kéo dài ảnh hưởng đến vận động và chất lượng sống, hãy chủ động thăm khám và điều trị nhằm bảo vệ sức khỏe xương khớp lâu dài. Nếu đang gặp các vấn đề về cơ xương khớp, hãy đến MSC Clinic để được bác sĩ chuyên khoa tư vấn, xây dựng phác đồ cá nhân hóa và đồng hành lâu dài cùng bạn.

 

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN

source https://mscclinic.vn/viem-khop-phan-ung/