Đau thắt lưng: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

Có bao giờ bạn đứng dậy sau nhiều giờ làm việc và cảm thấy lưng dưới đau nhói như “gãy làm đôi”? Hoặc chỉ cần cúi người nhặt đồ là đau lan xuống tận chân, khiến bước đi trở nên nặng nề? Đừng vội nghĩ rằng đó chỉ là mỏi cơ hay đau do thời tiết. Trên thực tế, đau thắt lưng là một trong những dấu hiệu cảnh báo sớm của nhiều vấn đề nghiêm trọng liên quan đến cột sống, dây chằng và cả hệ thần kinh. Hãy cùng MSC Clinic tìm hiểu rõ hơn về nguyên nhân đau thắt lưng và cách điều trị hiệu quả trong bài viết dưới đây.

1. Đau thắt lưng là bệnh gì?

Đau thắt lưng hay còn gọi là hội chứng đau cột sống thắt lưng, là tình trạng xuất hiện những cơn đau ở đoạn 1/3 dưới của lưng, thường tập trung tại khu vực giữa hai gai mào chậu tức vùng chính giữa cột sống thắt lưng.

Đây là khu vực được nâng đỡ và bảo vệ bởi hệ thống cơ, dây chằng và gân bao quanh. Ngoài vai trò nâng đỡ phần trên cơ thể, cột sống thắt lưng còn tham gia vào việc truyền tín hiệu thần kinh từ não đến chi dưới, giúp chúng ta thực hiện các động tác như bước đi, xoay người hay thay đổi tư thế.

Đau thắt lưng gây đau âm ỉ hoặc lan xuống mông và chân

Phần lớn các trường hợp đau lưng vùng thắt lưng là hậu quả của chấn thương nhẹ như bong gân, căng cơ, sai tư thế khi nâng vật nặng hoặc vận động đột ngột. Những cơn đau cấp tính thường kéo dài vài ngày đến vài tuần. Trong khi đó, nếu cơn đau kéo dài trên 3 tháng, không cải thiện hoặc tái phát thường xuyên thì được xếp vào dạng đau lưng mạn tính, cần được thăm khám và xử lý chuyên sâu.

2. Nguyên nhân gây đau thắt lưng

Đau thắt lưng có thể bắt nguồn từ các nguyên nhân sinh lý tạm thời cho đến những nguyên nhân bệnh lý phức tạp liên quan đến cột sống và dây thần kinh. Việc nhận diện nguyên nhân gây đau không chỉ giúp điều trị chính xác mà còn phòng ngừa tái phát hiệu quả.

2.1. Bong gân, căng cơ

Đây là nguyên nhân phổ biến gây đau thắt lưng cấp tính, xảy ra khi cơ hoặc dây chằng vùng lưng bị kéo giãn hoặc rách nhẹ do vận động mạnh, nâng vật nặng sai tư thế, hoặc xoay người đột ngột. Triệu chứng thường bao gồm đau nhói, co cứng cơ và hạn chế vận động tại vùng lưng dưới. Cơn đau thường giảm khi nghỉ ngơi, ít để lại di chứng nếu xử lý đúng cách.

 

>> Tìm hiểu thêm: Các vị trí đau lưng nguy hiểm

Khi cơ lưng yếu hoặc căng cứng, cột sống dễ chịu áp lực lớn hơn và gây đau thắt lưng sau

2.2. Chấn thương cột sống

Chấn thương do tai nạn, té ngã hoặc va đập có thể làm tổn thương đốt sống, đĩa đệm hoặc mô mềm quanh cột sống. Người bệnh có thể cảm thấy đau thắt lưng đột ngột, dữ dội, đôi khi kèm sưng, bầm hoặc giảm tầm vận động. Trường hợp nghiêm trọng cần được thực hiện chẩn đoán hình ảnh để loại trừ gãy hoặc tổn thương thần kinh.

2.3. Sai tư thế kéo dài

Ngồi võng lưng, cúi đầu lâu, vắt chéo chân, ngồi lâu 1 chỗ… đều làm tăng áp lực lên cơ lưng và đĩa đệm. Theo thời gian, điều này dẫn đến đau mỏi vùng thắt lưng, cảm giác nặng lưng, đau khi đứng lâu hoặc thay đổi tư thế đột ngột.

Dân văn phòng thường xuyên ngồi lâu và sai tư thế khiến cơ lưng, cột sống chịu áp lực kéo dài, làm tăng nguy cơ đau thắt lưng

2.4. Thoái hóa cột sống thắt lưng

Thoái hóa cột sống thắt lưng xảy ra khi cấu trúc đĩa đệm và khớp cột sống bị mòn theo tuổi tác hoặc do sử dụng quá mức. Người bệnh thường đau âm ỉ vùng lưng dưới, đau tăng khi cúi, xoay người hoặc mang vác. Cứng lưng buổi sáng là dấu hiệu điển hình.

Hình ảnh cột sống thoái hóa cho thấy tình trạng hẹp khe đĩa đệm, gai xương và biến dạng đốt sống

2.5. Thoát vị đĩa đệm

Thoát vị xảy ra khi nhân nhầy đĩa đệm thoát ra ngoài, chèn ép lên rễ thần kinh. Cơn đau thường xuất hiện ở vùng thắt lưng, có thể lan xuống mông, chân (đặc biệt là một bên), kèm theo tê bì hoặc yếu cơ. Đau tăng khi ho, hắt hơi hoặc đứng lâu.

Thoát vị đĩa đệm phát triển qua 4 giai đoạn

2.6. Gai cột sống

Gai xương hình thành do ma sát hoặc thoái hóa kéo dài. Chúng có thể chèn vào dây thần kinh hoặc cọ vào mô mềm gây đau vùng thắt lưng, cảm giác cứng và khó chịu khi vận động. Cơn đau thường tăng khi di chuyển, đi lại hoặc thay đổi tư thế.

2.7. Hẹp ống sống thắt lưng

Là tình trạng lòng ống sống bị thu hẹp, gây chèn ép rễ thần kinh. Người bệnh thường cảm thấy đau buốt thắt lưng, đau lan xuống mông hoặc chân, tê yếu chi dưới, mỏi chân khi đi bộ. Triệu chứng giảm khi ngồi nghỉ hoặc cúi người ra trước.

Hình ảnh ống sống thắt lưng bị hẹp gây đau 2 bên thắt lưng

2.8. Đau thần kinh tọa

Khi dây thần kinh tọa bị chèn ép, người bệnh sẽ cảm nhận cơn đau bắt đầu từ thắt lưng, lan qua mông, mặt sau đùi xuống tận cẳng chân. Có thể kèm tê châm chích, yếu cơ. Đau thường tăng khi đứng lâu, ngồi lâu hoặc vận động sai tư thế.

2.9. Bệnh lý khác ngoài cột sống

Một số bệnh không thuộc hệ cơ xương khớp vẫn có thể gây đau lan xuống thắt lưng, bao gồm viêm khớp dạng thấp, bệnh lý thận (sỏi thận, viêm thận), phụ khoa (lạc nội mạc tử cung, u xơ) hoặc bệnh lý ổ bụng. Các trường hợp này thường có biểu hiện kèm theo như rối loạn tiểu tiện, sốt, hoặc đau vùng bụng chậu.

2.10. Yếu tố nguy cơ và thói quen sinh hoạt

Một số yếu tố khác có thể góp phần gây đau lưng hoặc khiến cơn đau trở nên dai dẳng như: tuổi tác cao, béo phì, ít vận động, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài hoặc cơ lưng – cơ bụng yếu. Những yếu tố này thường không gây đau ngay lập tức, nhưng làm tăng nguy cơ tổn thương cột sống khi có tác động.

3. Bệnh đau thắt lưng có nguy hiểm không?

Đau thắt lưng không trực tiếp đe dọa đến tính mạng, tuy nhiên nếu chủ quan hoặc điều trị không đúng cách, tình trạng này có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Trên thực tế, rất nhiều trường hợp đau lưng dưới giai đoạn đầu thường bị bỏ qua do người bệnh cho rằng đây chỉ là nhức mỏi thông thường và sẽ tự khỏi. Tuy nhiên, với đau thắt lưng cấp tính, nếu không được điều trị dứt điểm và điều chỉnh các yếu tố nguy cơ, cơn đau có thể chuyển sang mạn tính, kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm. Khi đó, mức độ đau thường tăng dần, dễ tái phát và khó điều trị hơn.

 

>> Xem thêm bài viết: Đau lưng giữa: Hiểu đúng nguyên nhân để điều trị hiệu quả

Đau thắt lưng kéo dài có thể hạn chế vận động, ảnh hưởng công việc, sinh hoạt và làm suy giảm rõ rệt chất lượng cuộc sống

Ở mức độ nhẹ, đau thắt lưng có thể gây cản trở sinh hoạt hàng ngày như đứng lên, ngồi xuống, cúi người hoặc mang vác. Nhưng khi bệnh tiến triển nặng hơn, đặc biệt trong các trường hợp liên quan đến thoát vị đĩa đệm, người bệnh có thể xuất hiện đau thần kinh tọa, đau lan xuống mông và chân. Nếu chèn ép thần kinh kéo dài, tình trạng này có thể dẫn đến teo cơ đùi, cẳng chân, giảm sức cơ, hạn chế vận động và trong những trường hợp nghiêm trọng, có nguy cơ liệt chi dưới.

Chính vì vậy, đau thắt lưng không nên bị xem nhẹ. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng nguyên nhân và can thiệp kịp thời đóng vai trò quan trọng giúp ngăn ngừa biến chứng và bảo vệ chức năng cột sống về lâu dài.

4. Chẩn đoán đau thắt lưng

Để xác định chính xác nguyên nhân gây đau thắt lưng, bác sĩ sẽ kết hợp khai thác triệu chứng, khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết. Việc chẩn đoán đúng ngay từ đầu giúp đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, tránh kéo dài bệnh và ngăn ngừa biến chứng.

Bệnh nhân nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và điều trị đau thắt lưng hiệu quả

Quy trình chẩn đoán thường bao gồm:

Hỏi bệnh chi tiết: Bác sĩ sẽ trao đổi về thời điểm khởi phát đau, đặc điểm cơn đau (đau âm ỉ hay dữ dội, kéo dài hay từng cơn), yếu tố làm tăng/giảm đau và tần suất xuất hiện. Đồng thời, khai thác tiền sử bệnh lý cá nhân, chấn thương trước đó, thói quen sinh hoạt và yếu tố di truyền.

Khám thực thể: Quan sát dáng đi, tư thế, khả năng vận động lưng và chi dưới. Đánh giá phản xạ thần kinh, kiểm tra vùng đau có bị sưng, nóng, đỏ, hay bị hạn chế vận động không.

Chỉ định xét nghiệm hình ảnh nếu cần:

• Chụp X-quang: Giúp quan sát cấu trúc xương, phát hiện gãy xương, thoái hóa hoặc lệch trục cột sống.
• Chụp MRI (Cộng hưởng từ): Cung cấp hình ảnh chi tiết mô mềm như đĩa đệm, rễ thần kinh, dây chằng – giúp phát hiện thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống…
• CT scan: Đánh giá tổn thương xương và cấu trúc sâu trong cột sống.
• Điện cơ (EMG): Đo hoạt động điện của cơ và dây thần kinh, phát hiện rối loạn dẫn truyền do chèn ép dây thần kinh.

Tùy vào kết quả lâm sàng và nghi ngờ ban đầu, bác sĩ sẽ lựa chọn xét nghiệm phù hợp để xác định nguyên nhân đau từ các tổn thương cơ học đơn giản cho đến bệnh lý thần kinh hoặc cột sống nguy hiểm hơn.

5. Các phương pháp điều trị đau thắt lưng

Điều trị đau thắt lưng cần dựa trên nguyên nhân cụ thể, mức độ tổn thương và tình trạng sức khỏe của từng người bệnh. Trong hầu hết các trường hợp, bác sĩ sẽ ưu tiên các phương pháp điều trị bảo tồn trước khi xem xét đến can thiệp ngoại khoa. Dưới đây là các hướng điều trị phổ biến hiện nay:

5.1. Chăm sóc tại nhà

Đối với những trường hợp đau lưng nhẹ, chưa có tổn thương nghiêm trọng, việc nghỉ ngơi và điều chỉnh thói quen sinh hoạt có thể giúp cải thiện rõ rệt tình trạng. Người bệnh nên:

• Nghỉ ngơi 1-2 ngày, tránh vận động mạnh hoặc nâng vác vật nặng.
• Chườm lạnh trong 48-72 giờ đầu để giảm viêm, sau đó chuyển sang chườm nóng giúp giãn cơ.
• Nằm nghiêng với gối kê giữa hai chân hoặc nằm ngửa có gối đặt dưới đùi để giảm áp lực vùng lưng.
• Massage nhẹ nhàng, tắm nước ấm và duy trì vận động cường độ thấp để tránh co cứng cơ.
• Có thể tập các bài giãn cơ và tăng cường sức mạnh lưng theo hướng dẫn chuyên môn, nhằm ngăn ngừa tái phát cơn đau.

 

>> Khám phá thêm: Thoái hóa cột sống lưng có nên đi bộ không?

Việc tập luyện đều đặn còn giúp cải thiện độ linh hoạt cột sống và nâng cao khả năng vận động

5.2. Dùng thuốc

Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ đúng chỉ định từ bác sĩ, bao gồm:

• Thuốc giảm đau, chống viêm không steroid (NSAIDs) như Ibuprofen, Naproxen giúp giảm đau tạm thời.
• Thuốc giãn cơ hỗ trợ giảm co cứng lưng.
• Thuốc giảm đau thần kinh nếu có biểu hiện chèn ép thần kinh.
• Thuốc kháng sinh chỉ được kê khi xác định nguyên nhân đau do nhiễm khuẩn (viêm tiết niệu, viêm phụ khoa…).
• Tiêm corticosteroid có thể được cân nhắc trong các trường hợp viêm nặng hoặc đau kéo dài không đáp ứng với thuốc uống.

Không tự ý lạm dụng thuốc giảm đau, đặc biệt là dùng lâu dài, vì có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng lên gan, thận và hệ tiêu hóa

5.3. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Phù hợp với nhiều nguyên nhân đau thắt lưng mạn tính hoặc sau chấn thương, thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống nhẹ…

• Trị liệu bằng nhiệt, sóng siêu âm, điện xung giúp tăng tuần hoàn máu, thư giãn cơ và giảm đau.
• Kéo giãn cột sống, đặc biệt trong trường hợp thoát vị đĩa đệm.
• Bài tập tăng cường sức mạnh cơ lưng bụng, cải thiện khả năng nâng đỡ cột sống, giảm tái phát đau lưng.
• Các bài tập cần được thiết kế bởi chuyên gia vật lý trị liệu, tránh tự tập sai gây phản tác dụng.

5.4. Phẫu thuật (chỉ định khi cần thiết)

Phẫu thuật có thể được chỉ định nếu:

• Đau do thoát vị đĩa đệm nặng, kèm chèn ép rễ thần kinh không đáp ứng điều trị nội khoa.
• Gãy xẹp đốt sống, trượt đốt sống, hẹp ống sống nặng ảnh hưởng vận động.
• Các tổn thương nghiêm trọng gây nguy cơ bại liệt hoặc mất chức năng kiểm soát tiểu tiện.

Tuy nhiên, phẫu thuật cột sống tiềm ẩn rủi ro như nhiễm trùng, tổn thương thần kinh, xơ hóa hoặc teo cơ sau mổ. Do đó, cần đánh giá kỹ lưỡng và thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm tại cơ sở uy tín.

5.5. Các phương pháp hỗ trợ khác

Ngoài những cách điều trị chính, một số biện pháp hỗ trợ có thể kết hợp để cải thiện tình trạng đau:

• Massage: Thư giãn vùng cơ căng cứng, giảm áp lực cơ học.
• Châm cứu – bấm huyệt: Có thể giúp giảm đau, kích thích tuần hoàn và giảm căng cơ.
• Liệu pháp tâm lý: Giúp kiểm soát căng thẳng – một yếu tố góp phần gây đau mạn tính.
• Thay đổi lối sống: Giảm cân, tránh hút thuốc, ngủ đúng tư thế, luyện tập đều đặn và đúng cách giúp duy trì sức khỏe cột sống lâu dài.

Massage lưng nhẹ nhàng giúp cơ lưng thả lỏng, từ đó giảm đau và phục hồi vận động tốt hơn

6. Khám và điều trị đau thắt lưng tại MSC Clinic

Nếu bạn gặp tình trạng đau thắt lưng mà không liên quan đến các bệnh lý như gan, thận hay ruột thừa thì nhiều khả năng cơn đau có liên quan đến các vấn đề cơ xương khớp như: căng cơ, viêm khớp, lệch đĩa đệm, thoái hóa cột sống hoặc hội chứng đau cơ hình lê.

Tại MSC Clinic, người bệnh được điều trị theo hướng không phẫu thuật, kết hợp y học tái tạo hiện đại và phục hồi chức năng cá nhân hóa, giúp giảm đau bền vững, cải thiện vận động và ngăn bệnh tái phát.

MSC Clinic mang đến không gian chăm sóc sức khỏe hiện đại, an toàn và thư giãn cho khách hàng

Một số phương pháp điều trị y học tái tạo đang được áp dụng hiệu quả bao gồm:

• Tiêm PRP (huyết tương giàu tiểu cầu): Sử dụng yếu tố tăng trưởng lấy từ máu người bệnh để kích thích mô tổn thương tự lành, hiệu quả cao với viêm gân, rách gân nhẹ hoặc sụn tổn thương nông.
• Huyết tương tăng trưởng nội sinh: Cung cấp lượng lớn yếu tố tái tạo mạnh mẽ, đẩy nhanh quá trình hồi phục mô và duy trì hiệu quả lâu dài, đặc biệt ở bệnh nhân lớn tuổi.
• M-MSC Therapy: Liệu pháp độc quyền tại MSC Clinic, sử dụng hoạt chất phục hồi chuyên sâu, tái tạo cấu trúc khớp, hỗ trợ điều trị thoái hoá đốt sống cổ và các tổn thương mạn tính hoặc viêm kéo dài.

MSC Clinic là cơ sở y tế được Bộ Y tế cấp phép thực hiện thủ thuật tiêm nội khớp

Đặc biệt, tại đây có đội ngũ chuyên gia đầu ngành cơ xương khớp trực tiếp thăm khám và theo sát liệu trình. Đứng đầu là BSCKII Trần Trọng Thắng với hơn 30 năm kinh nghiệm, trực tiếp điều trị cho hàng nghìn bệnh nhân. Cùng với đó là đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm như PGS.TS.BS Nguyễn Mai Hồng – Nguyên Trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Bạch Mai, ThS.BS Nguyễn Trần Trung – Phó trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện E cùng các bác sĩ, ê-kíp chăm sóc khách hàng sẵn sàng đồng hành 24/7 cùng người bệnh trong và sau quá trình điều trị.

Đau thắt lưng là một tình trạng phổ biến nhưng không thể xem nhẹ. Nếu được nhận diện sớm và điều trị đúng cách, hầu hết các trường hợp có thể cải thiện rõ rệt mà không để lại biến chứng. Ngược lại, chủ quan hoặc xử lý sai cách có thể khiến cơn đau kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động và chất lượng sống. Vì vậy, hãy lắng nghe cơ thể, duy trì lối sống lành mạnh và đến gặp bác sĩ chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường. Đó là cách tốt nhất để bảo vệ cột sống và sức khỏe toàn diện lâu dài.

 

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN

source https://mscclinic.vn/dau-that-lung/