Đau mu bàn chân: Nguyên nhân phổ biến và cách điều trị

Bàn chân là bộ phận thường xuyên chịu tải trọng lớn, có vai trò giữ thăng bằng cho cơ thể mỗi khi đứng, đi hoặc chạy. Vì vậy, đau mu bàn chân ảnh hưởng không ít đến sinh hoạt thường ngày. Trong nhiều trường hợp, đây còn có thể là dấu hiệu cảnh báo của những bệnh lý nghiêm trọng về xương khớp và thần kinh. Tuy nhiên, nhiều người bệnh thường chủ quan, không tìm hiểu nguyên nhân gây đau và điều trị từ sớm, dẫn đến biến chứng lâu dài.

Trong bài viết này, MSC Clinic sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bản chất của hiện tượng đau mu bàn chân, giúp người bệnh phát hiện và điều trị kịp thời cũng như phòng ngừa tái phát.

1. Đau mu bàn chân là gì?

Mu bàn chân là phần mặt trên của bàn chân, kết nối giữa cổ chân và ngón chân, được cấu thành bởi hệ thống xương khớp, gân cơ, dây chằng và mạch máu phức tạp. Năm xương bàn cùng các khớp nhỏ được giữ ổn định bởi hệ thống gân duỗi, đặc biệt là gân duỗi ngón chân, đóng vai trò chủ lực trong việc nâng các ngón khi bước đi.

Đau mu bàn chân ảnh hưởng nhiều đến khả năng vận động

Khi có tổn thương cấu trúc, vùng này sẽ dễ bị viêm, căng hoặc chèn ép thần kinh, dẫn đến các cơn đau. Đau mu bàn chân là triệu chứng chung của nhiều tình trạng khác nhau, từ cơ học đến bệnh lý xương khớp, chuyển hóa hoặc thần kinh. Việc xác định đúng nguyên nhân là yếu tố quan trọng giúp điều trị hiệu quả và phòng tránh biến chứng lâu dài.

2. Nguyên nhân gây đau mu bàn chân và triệu chứng tương ứng

2.1. Cơ học và chấn thương

Đây là nguyên nhân phổ biến, chiếm phần lớn các trường hợp trên thực tế, bao gồm:

• Viêm gân duỗi: Do đi giày chật, thắt dây giày quá chặt hoặc vận động quá sức. Đau dọc mu bàn chân, có kèm sưng và tăng khi duỗi ngón hoặc leo cầu thang.
• Nứt gãy xương mảnh, xương bàn chân: Thường gặp ở người chạy bộ, vận động viên hoặc lao động nặng. Cơn đau tăng dần, đi kèm bầm tím, biến dạng và mất khả năng chịu lực.
• Chấn thương Lisfranc: Là tổn thương phức tạp khi các xương cổ – bàn bị lệch hoặc dây chằng Lisfranc bị rách. Cơn đau dữ dội, sưng nhanh, khó đứng vững.
• Sai tư thế, biến dạng bàn chân: Các tình trạng như bàn chân bẹt, vòm cao hoặc lệch trục chi dưới khiến áp lực phân bổ không đều, gây đau mạn tính ở mu bàn chân.

 

>> Xem thêm bài viết: Chẩn đoán và điều trị viêm gân bàn chân

Chấn thương ở khớp và dây chằng Lisfranc gây đau mu bàn chân

2.2. Viêm khớp và thoái hóa khớp

Các bệnh lý này gây tổn thương màng hoạt dịch hoặc sụn khớp, thường dẫn đến sưng đau và cứng khớp vùng mu bàn chân.

• Thoái hóa khớp: Khi sụn khớp bị mòn, thường gặp ở người lớn tuổi hoặc béo phì, sẽ gây cứng khớp và đau âm ỉ, nghe tiếng “lục cục” khi di chuyển.
• Viêm khớp dạng thấp: Là bệnh tự miễn, gây viêm màng hoạt dịch khớp nhỏ bàn chân. Giai đoạn cấp có gây sưng, nóng, đỏ, đau lan lên mu bàn chân và cứng khớp buổi sáng kéo dài.
• Viêm bao hoạt dịch, viêm gân mạn tính: Do quá tải hoặc viêm lan từ khớp lân cận. Cơn đau thường nhẹ, nhưng dai dẳng và tăng khi đi nhiều.

2.3. Rối loạn chuyển hóa

Rối loạn chuyển hóa khiến các tinh thể khoáng chất thừa trong máu lắng đọng tại khớp, gây viêm và đau. Gout là bệnh lý điển hình nhất, gây sưng đỏ và đau dữ dội, đặc biệt về đêm. Bệnh giả gout cũng gây đau tương tự nhưng thường ở mức độ nhẹ hơn. Cả hai tình trạng trên đều gây sưng đau rõ ở vùng mu bàn chân nếu không được kiểm soát tốt.

Lắng đọng tinh thể tại khớp ở bệnh gout gây viêm khớp và sưng đau

2.4. Tổn thương thần kinh

Tổn thương thần kinh thường thấy trong những trường hợp đau mu bàn chân không sưng. Trong đó, chèn ép dây thần kinh mác nông là nguyên nhân điển hình. Dây thần kinh này chạy dọc từ cổ chân xuống mu bàn chân, khi bị chèn ép có cảm giác đau rát, châm chích, tê lan ra các ngón chân và đau tăng khi gập hoặc xoay bàn chân.

Bệnh lý thần kinh ngoại biên, gặp ở bệnh nhân đái tháo đường, lạm dụng rượu bia, suy thận hoặc thiếu vitamin B, cũng tác động vào các dây thần kinh và là nguyên nhân gây đau mu bàn chân. Cơn đau thường âm ỉ, rát bỏng, tê bì, cảm giác như kim châm hoặc kiến bò ở mu bàn chân và các ngón.

2.5. Các nguyên nhân khác

• U nang hoạt dịch: Khối dịch hình thành ở bao khớp hoặc bao gân, gây đau do chèn ép lên gân và thần kinh.
• Dị dạng bẩm sinh: Một số trường hợp dị tật xương hoặc liên cốt bẩm sinh gây hạn chế vận động, dẫn đến đau mạn tính khi vận động mạnh.
• Hoại tử chỏm xương bàn chân: Thiếu máu nuôi dưỡng chỏm xương nên gây đau, thậm chí dẫn đến xẹp xương, thoái hóa khớp và biến dạng.
• Viêm khớp nhiễm khuẩn, viêm xương tủy: Hiếm gặp nhưng nguy hiểm, có thể phá hủy xương khớp. Cơn đau dữ dội, kèm sưng đỏ và sốt, thường gặp sau chấn thương hở hoặc ở bệnh nhân đái tháo đường.

 

>> Tìm hiểu thêm: Đau lòng bàn chân là bệnh gì

U nang hoạt dịch có thể gây đau mu bàn chân do chèn ép lên gân và thần kinh

3. Bị đau mu bàn chân khi nào cần đi khám bác sĩ?

Đau mu bàn chân là tình trạng phổ biến, đa phần có thể cải thiện qua nghỉ ngơi, thay giày dép phù hợp hoặc hạn chế vận động. Tuy nhiên, người bệnh cần đi khám bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp hoặc chấn thương chỉnh hình nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đau kéo dài hơn 1 – 2 tuần dù đã nghỉ ngơi, chườm lạnh, thay giày phù hợp.
• Đau tăng dần kèm sưng nề hoặc bầm tím, tăng khi vận động.
• Đau dữ dội, sưng đỏ kèm sốt, đặc biệt ở người đái tháo đường hoặc có vết thương hở.
• Đau rát, tê buốt, châm chích từ mu bàn chân lan ra các ngón chân.
• Đau kèm biến dạng bàn chân hoặc giới hạn vận động.

Những dấu hiệu trên gợi ý nguyên nhân bệnh lý hoặc tổn thương tiến triển nặng, cần can thiệp y tế kịp thời. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý xoa bóp, dùng thuốc hoặc mang nẹp mà chưa có chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa.

4. Chẩn đoán đau mu bàn chân

Để xác định chính xác nguyên nhân gây đau mu bàn chân, bác sĩ cần tiến hành thăm khám lâm sàng kết hợp cận lâm sàng, bao gồm chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ quan sát dáng đi, đánh giá vị trí đau, sưng, đỏ hoặc biến dạng, kiểm tra tầm vận động và điểm đau đặc hiệu trên gân, khớp hoặc xương bàn chân.
• Chẩn đoán hình ảnh: Dựa trên kết quả khám lâm sàng và tiền sử bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định chụp X-quang, siêu âm bàn chân hoặc kết hợp chụp MRI để xác định nguyên nhân gây đau do tổn thương ở xương, khớp, gân.
• Xét nghiệm máu: Kiểm tra các chỉ số như acid uric, đường huyết hoặc yếu tố dạng thấp nếu có dấu hiệu nghi ngờ hướng đến các bệnh lý liên quan.

Kết hợp các phương pháp này, bác sĩ có thể phân biệt chính xác nguyên nhân cơ học, viêm khớp, chuyển hóa hay thần kinh, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Chụp X-quang cần thiết để đánh giá tổn thương xương gây đau mu bàn chân

5. Cách điều trị khi bị đau mu bàn chân

Hướng điều trị đau mu bàn chân cần phụ thuộc vào nguyên nhân, song hầu hết các trường hợp nhẹ ở giai đoạn sớm có thể kiểm soát cơn đau hiệu quả với những biện pháp bảo tồn. Trong đó, liệu pháp R.I.C.E (Rest – Ice – Compression – Elevation) bao gồm nghỉ ngơi, chườm lạnh, băng ép và kê cao chân là nền tảng.

Tuy nhiên, khi đã xác định rõ nguyên nhân cụ thể gây đau, việc điều trị cần hướng đến xử lý trực tiếp nguyên nhân gốc rễ thay vì chỉ kiểm soát triệu chứng. Mỗi bệnh lý khác nhau đòi hỏi hướng điều trị riêng biệt và chuyên sâu để có thể mang lại phục hồi chức năng tối ưu.

• Điều trị bằng thuốc: Bao gồm thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs) cho viêm gân hoặc bong gân; thuốc hạ acid uric cho gout; thuốc điều hòa miễn dịch cho viêm khớp dạng thấp; và thuốc giảm đau thần kinh hoặc vitamin B cho viêm thần kinh ngoại biên. Người bệnh cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ để thuốc phát huy hiệu quả và không gây tác dụng phụ lên gan, thận, dạ dày.
• Vật lý trị liệu – phục hồi chức năng: Giúp giảm viêm, giãn cơ, tăng tuần hoàn và phục hồi sức cơ vùng bàn chân. Các kỹ thuật sóng siêu âm, điện xung, hồng ngoại, kết hợp bài tập kéo giãn gân duỗi, tăng sức cơ và điều chỉnh dáng đi. Sau giai đoạn cấp, người bệnh được hướng dẫn chườm ấm và tập vận động chủ động để phục hồi linh hoạt.
• Tiêm nội khớp: Khi viêm gân, viêm khớp mạn tính không đáp ứng thuốc, bác sĩ có thể chỉ định tiêm corticoid liều thấp để giảm viêm nhanh hoặc tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) để kích thích tái tạo, chữa lành. Nếu đau do chèn ép thần kinh, tiêm thuốc tê hoặc giảm viêm tại chỗ giúp giảm áp lực và cải thiện cảm giác.
• Dụng cụ chỉnh hình, hỗ trợ vận động: Bao gồm miếng lót chỉnh hình, giày giảm tải, nẹp mềm hoặc bó bột tùy theo nguyên nhân và mức độ bệnh, hỗ trợ giảm tải, điều chỉnh dáng bàn chân hoặc ổn định vùng tổn thương.
• Phẫu thuật: Phẫu thuật chỉ thực hiện khi điều trị nội khoa và vật lý trị liệu không hiệu quả hoặc tổn thương nặng. Các trường hợp như gãy xương di lệch, rách dây chằng, u thần kinh, hoại tử chỏm xương bàn hoặc biến dạng khớp thường yêu cầu phẫu thuật nhằm phục hồi cấu trúc, giải ép hoặc ghép xương.

 

>> Xem thêm bài viết: Đau gót chân nên làm gì? Giải pháp điều trị hiệu quả, tránh tái phát

Bó bột giúp ổn định bàn chân bị bong gân hoặc gãy xương

6. Cách phòng ngừa đau mu bàn chân

Việc phòng bệnh luôn hiệu quả hơn điều trị khi bệnh đã xuất hiện. Để tránh đau mu bàn chân, cần duy trì thói quen sinh hoạt khoa học, lành mạnh:

• Duy trì cân nặng ổn định giúp giảm áp lực lên bàn chân và khớp cổ chân.
• Lựa chọn giày dép vừa vặn, có đệm hỗ trợ mềm và mũi giày thoáng để tránh ma sát và giảm áp lực lên các khớp vùng bàn chân.
• Khởi động kỹ trước khi tập thể dục hoặc vận động thể lực, tăng dần cường độ, tránh thay đổi đột ngột khiến gân và dây chằng bị quá tải.
• Kiểm soát tốt các bệnh lý mạn tính như đái tháo đường, gout và viêm khớp dạng thấp, hạn chế nguy cơ tiềm ẩn gây tổn thương thần kinh, mạch máu hoặc viêm khớp.
• Duy trì các bài tập kéo giãn và tăng cường cơ gân duỗi, giữ cho khớp linh hoạt, hỗ trợ nâng đỡ và giảm chấn động khi di chuyển.

Việc thực hiện đồng bộ những thói quen này không chỉ giúp phòng ngừa đau mu bàn chân mà còn bảo vệ toàn bộ hệ cơ xương khớp trong sinh hoạt hằng ngày.

7. Khám và điều trị tình trạng đau mu bàn chân do xương khớp tại MSC Clinic

MSC Clinic tự hào là nơi quy tụ những bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực Cơ xương khớp và Phục hồi chức năng, đã và đang công tác tại các trường đại học và bệnh viện trung ương. Đội ngũ chuyên gia bao gồm:

• BSCKII Trần Trọng Thắng – Giám đốc chuyên môn MSC Clinic, Nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội với hơn 30 năm kinh nghiệm lĩnh vực Cơ xương khớp.
• PGS. TS. BS. Nguyễn Mai Hồng – Nguyên Trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Bạch Mai với hơn 40 năm kinh nghiệm điều trị bệnh lý cơ xương khớp.
• ThS. BS. Nguyễn Trần Trung – Phó Trưởng Khoa Cơ Xương Khớp, Bệnh viện E, với thế mạnh trong ứng dụng y học tái tạo trong điều trị cơ xương khớp.
• BSCKI Nguyễn Đức Hiếu – Tốt nghiệp Học Viện Quân Y và Đại học Y Hà Nội, từng công tác tại Bệnh viện Đại học Y và Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc.

BSCKII Trần Trọng Thắng thăm khám cho bệnh nhân

Hệ thống trang thiết bị tiên tiến

MSC Clinic đầu tư đồng bộ hệ thống trang thiết bị hiện đại, bao gồm:

• Máy siêu âm Doppler 4D giúp đánh giá gân, cơ, dây chằng và phát hiện u nang hoạt dịch quanh các khớp ở bàn chân
• Máy X-quang kỹ thuật số cho hình ảnh rõ nét, hỗ trợ chẩn đoán nhanh các tổn thương xương khớp vùng bàn chân
• Phòng tiêm nội khớp vô khuẩn đạt chuẩn phòng mổ, đảm bảo an toàn khi thực hiện thủ thuật điều trị

Máy chụp X-quang hỗ trợ đánh giá chính xác tình trạng xương khớp ở bàn chân

Điều trị không phẫu thuật với y học tái tạo

MSC Clinic tiên phong ứng dụng y học tái tạo trong điều trị các bệnh lý và tổn thương về cơ xương khớp gây đau mu bàn chân. Tùy mức độ tổn thương và nguyên nhân cụ thể, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ cá nhân hóa với các phương pháp hiện đại như:

• Huyết tương giàu tiểu cầu (PRP): Huyết tương tự thân được chiết tách ở nồng độ cao giàu yếu tố tăng trưởng, hỗ trợ giảm viêm và thúc đẩy phục hồi gân, cơ, dây chằng và mô tại bàn chân.
• Huyết tương tăng trưởng nội sinh: Thúc đẩy phục hồi chuyên sâu, hỗ trợ tái tạo mô tổn thương nhanh và bền vững, đặc biệt phù hợp với người trung niên và cao tuổi có tổn thương mạn tính.
• M-MSC Therapy: Công nghệ độc quyền tại MSC Clinic kết hợp y học tái tạo và phục hồi chức năng, giúp tái tạo cấu trúc mô, xương khớp từ sâu bên trong, cải thiện đau mạn tính và hạn chế tái phát lâu dài.

Đau mu bàn chân có thể chỉ là tổn thương nhẹ do vận động quá mức, mang giày không phù hợp, nhưng cũng có thể là dấu hiệu sớm của các bệnh lý về xương khớp, gân cơ, thần kinh hoặc rối loạn chuyển hóa. Việc nhận biết sớm nguyên nhân, điều trị đúng hướng và duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh sẽ giúp giảm đau hiệu quả, ngăn biến chứng và phục hồi vận động. Người bệnh nên chú ý lắng nghe cơ thể, khám chuyên khoa cơ xương khớp khi đau kéo dài, để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, bảo vệ sức khỏe bàn chân lâu dài.

 

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN

source https://mscclinic.vn/dau-mu-ban-chan/