Chụp MRI có hại không? Các lưu ý an toàn từ chuyên gia

Chụp MRI có hại không, chụp MRI có ảnh hưởng gì không là băn khoăn của nhiều bệnh nhân khi được bác sĩ chỉ định chụp cộng hưởng từ. Phương pháp này không gây hại đối với đa số người bệnh, vì kỹ thuật này sử dụng từ trường và sóng vô tuyến để tạo hình ảnh, không dùng bức xạ ion hóa như chụp X-quang hay CT. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn và có kết quả chẩn đoán chính xác, người bệnh cần khai báo đầy đủ tiền sử bệnh, các thiết bị kim loại hoặc thiết bị cấy ghép trong cơ thể, tháo bỏ toàn bộ vật dụng kim loại trước khi chụp, nằm yên theo hướng dẫn của kỹ thuật viên, đeo nút tai hoặc tai nghe chống ồn khi cần và tuân thủ chỉ định nếu phải tiêm thuốc cản quang.

Bài viết dưới đây của MSC Clinic sẽ cung cấp thông tin về mức độ an toàn của công nghệ này, cũng như những lưu ý cho người bệnh khi chụp MRI.

 

Chụp MRI có hại không là câu hỏi được nhiều người quan tâm

 

1. Chụp MRI (cộng hưởng từ) là gì và khi nào cần thực hiện?

1.1. Chụp MRI là gì?

Chụp cộng hưởng từ (MRI – Magnetic Resonance Imaging) là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh tiên tiến trong y học hiện đại. Phương pháp này sử dụng từ trường mạnh, sóng vô tuyến (radio) và máy tính để tạo ra hình ảnh chi tiết, sắc nét về các cơ quan, tổ chức bên trong cơ thể con người.

 

Hình ảnh từ máy chụp MRI

 

1.2. Khi nào cần chụp MRI?

Nhờ khả năng phân tách rõ ràng các mô mềm, MRI thường được chỉ định trong các trường hợp tầm soát, chẩn đoán và theo dõi điều trị các bệnh lý phức tạp như:

• Bệnh lý thần kinh và sọ não: Phát hiện u não, xơ cứng rải rác (MS), dị tật bẩm sinh và nhiều bệnh lý thần kinh khác.
• Cơ xương khớp: Đánh giá chi tiết các tổn thương xương, khớp, sụn, gân, dây chằng, đĩa đệm cột sống và mô mềm quanh khớp.
• Bệnh lý tim mạch: Khảo sát hình thái tim, chức năng thất, các bệnh lý cơ tim, màng ngoài tim và hệ mạch máu lớn.
• Ung bướu và tiêu hóa – gan mật: MRI có thể được sử dụng để đánh giá, phát hiện và theo dõi nhiều loại khối u theo chỉ định của bác sĩ.
• Tuyến vú: Hỗ trợ sàng lọc ung thư vú ở những phụ nữ có nguy cơ cao hoặc khi kết quả siêu âm, chụp nhũ ảnh (X-quang vú) chưa rõ ràng.

 

>> Tìm hiểu thêm: Chụp mri bao lâu có kết quả?

Thông qua hình chụp MRI, bác sĩ có thể thấy rõ các tổn thương cơ xương khớp về dây chằng, sụn chêm khớp gối

 

2. Chụp MRI hoạt động trên nguyên lý nào?

Để hiểu rõ việc chụp MRI có hại không, chúng ta cần nắm được nguyên lý vận hành của loại máy này. Thiết bị MRI dùng nam châm mạnh và sóng vô tuyến để thu hình ảnh bên trong cơ thể. Khác với X-quang/CT, chụp MRI không dùng tia X và hoạt động theo cơ chế:

• Tạo từ trường: Nam châm mạnh trong máy tạo ra một từ trường lớn, khiến các proton (chủ yếu từ nước và mỡ) trong cơ thể “xếp hàng” theo một hướng.
• Phát sóng vô tuyến: Máy phát một xung sóng vô tuyến vào vùng cần chụp; sóng này khiến các proton bị kích thích và đổi hướng tạm thời.
• Thu tín hiệu: Khi xung vô tuyến ngừng, các proton trở về trạng thái ban đầu và phát ra năng lượng dưới dạng tín hiệu. Cảm biến của máy MRI ghi lại tín hiệu này.
• Dựng ảnh bằng máy tính: Máy tính xử lý các tín hiệu thu được và ghép lại thành hình ảnh chi tiết của các cơ quan, mô và cấu trúc bên trong.

 

Cấu trúc của máy MRI

 

3. Chụp MRI có hại không?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức phân loại rõ MRI thuộc nhóm thiết bị y tế sử dụng bức xạ không ion hóa an toàn. Người bệnh được chỉ định chụp MRI có thể an tâm vì phương pháp này:

3.1. Không gây phơi nhiễm phóng xạ (tia X)

MRI sử dụng từ trường và sóng radio. Do đó, người bệnh không tiếp xúc với bức xạ ion hóa nên không gây phơi nhiễm tia X như chụp CT hay X-quang.

 

>> Đọc thêm: Chụp ct và chụp mri khác nhau như thế nào?

 

3.2. Thuốc cản quang ít gây tác dụng phụ

Trong một số trường hợp cần làm rõ mạch máu hoặc khối u, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm thuốc cản quang hay thuốc đối quang từ có chứa gadolinium. Các thuốc này nhìn chung an toàn và ít khi gây biến chứng nặng. Một số ít người bệnh có thể cảm thấy nóng bừng, chóng mặt, buồn nôn hoặc nếm thấy vị kim loại ngay sau khi tiêm, nhưng biểu hiện thường nhẹ và tự hết sau vài phút.

Lưu ý: Do thuốc cản quang được bài tiết qua thận, bác sĩ có thể yêu cầu đánh giá chức năng thận trước khi quyết định sử dụng thuốc cho những người có yếu tố nguy cơ. Trong trường hợp kết quả cho thấy bệnh nhân bị suy thận nặng, cần có sự đánh giá cẩn thận từ bác sĩ chuyên khoa để hạn chế nguy cơ biến chứng liên quan. 

3.3. Một số vấn đề có thể gặp phải trong quá trình chụp MRI

Mặc dù chụp cộng hưởng từ là phương pháp chẩn đoán hình ảnh an toàn, một số bệnh nhân có thể gặp phải một số phản ứng nhẹ trong quá trình thực hiện như:

• Cảm giác ấm/nóng tại vị trí chụp: Một số người có thể cảm thấy vị trí chụp MRI hơi ấm lên do tác động của sóng vô tuyến, nhưng không gây khó chịu và sẽ hết sau khi kết thúc quá trình chụp.
• Tiếng ồn lớn: Tiếng ồn phát sinh chủ yếu từ sự rung động của các cuộn gradient dưới tác động của từ trường mạnh. Bệnh nhân sẽ được phát tai nghe chống ồn hoặc nút bịt tai để giảm thiểu sự khó chịu này.
• Không gian kín: Lồng máy MRI truyền thống khá hẹp và sâu. Những người sợ không gian kín có thể cảm thấy ngột ngạt, lo lắng. Hiện nay, nhiều cơ sở y tế sử dụng máy MRI có khoang chụp rộng hoặc thiết kế mở giúp giảm cảm giác khó chịu cho người bệnh.

 

Không gian trong máy MRI có thể gây lo lắng cho người sợ không gian hẹp

 

4. Những trường hợp chống chỉ định chụp MRI

4.1. Chống chỉ định tuyệt đối

• Bệnh nhân có kẹp phẫu thuật phình mạch máu não loại cũ (làm bằng vật liệu từ tính).
• Người mang các thiết bị điện tử cấy ghép có thể bị từ trường làm hỏng hoặc dịch chuyển: Máy tạo nhịp tim/máy phá rung đời cũ (không có nhãn an toàn với MRI), máy bơm insulin tự động, thiết bị kích thích thần kinh dưới da, máy trợ thính cấy ghép tai trong (ốc tai điện tử) không thể tháo rời.
• Dị vật kim loại có tính từ trong mắt hoặc ở vị trí có nguy cơ bị dịch chuyển dưới tác động của từ trường mạnh.

 

Người sử dụng máy trợ thính cấy ghép tai trong không thể tháo rời chống chỉ định chụp MRI

 

4.2. Chụp MRI khi có chỉ định của bác sĩ

• Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu: Chụp MRI trong 3 tháng đầu thai kỳ chỉ nên được thực hiện khi thật sự cần thiết cho chẩn đoán hoặc điều trị và sau khi đã cân nhắc kỹ giữa lợi ích và nguy cơ. Các bác sĩ sẽ chỉ định khi cần chẩn đoán các tình trạng nghiêm trọng của mẹ như u não, chấn thương hoặc các bệnh lý vùng chậu ảnh hưởng trực tiếp đến thai kỳ.
• Người mang máy tạo nhịp tim hoặc máy phá rung: Cần được đánh giá loại thiết bị và khả năng tương thích với MRI trước khi chụp.
• Người có khớp nhân tạo, đinh nẹp vít, stent mạch vành hoặc van tim nhân tạo: Hầu hết các vật liệu hiện đại ngày nay được làm bằng Titanium hoặc hợp kim không từ tính nên vẫn có thể chụp được. Tuy nhiên, người bệnh bắt buộc phải cung cấp thông tin nhãn hiệu, thời gian cấy ghép để kỹ thuật viên MRI kiểm tra độ an toàn trên hệ thống dữ liệu trước khi chụp  (nhiều stent hiện đại tương thích với MRI ngay sau đặt, một số loại cũ cần đợi 6-8 tuần).
• Người có hình xăm lớn: Một số loại mực xăm cũ có chứa oxit sắt, dưới tác động của từ trường có thể gây cảm giác bỏng rát nhẹ trên da.

 

Chụp MRI có hại không thì với người có khớp nhân tạo cần có sự đồng ý của bác sĩ chuyên khoa

 

5. Cần làm gì để đảm bảo an toàn khi chụp MRI?

Để quá trình chụp MRI diễn ra thuận lợi, nhanh chóng và an toàn, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn dưới đây từ nhân viên y tế:

5.1. Trước khi chụp MRI

• Khai báo y tế trung thực: Điền đầy đủ thông tin vào phiếu sàng lọc. Thông báo cho bác sĩ nếu bạn có thiết bị cấy ghép, tiền sử dị ứng, suy thận hoặc đang mang thai.
• Tháo bỏ kim loại: Để lại toàn bộ trang sức, đồng hồ, thẻ từ, chìa khóa, điện thoại, kẹp tóc, kính mắt, răng giả tháo lắp… ở phòng thay đồ.
• Thay trang phục bệnh viện: Người bệnh bắt buộc phải thay đồ của bệnh viện và không mặc quần áo cá nhân (đặc biệt là đồ thể thao, đồ tập gym/yoga). Lý do là vì nhiều loại vải công nghệ hiện đại ngày nay có dệt trực tiếp các sợi kim loại siêu nhỏ (như bạc hoặc đồng) để kháng khuẩn, chống tĩnh điện. Dưới tác động của xung sóng radio mạnh trong phòng MRI, các sợi kim loại ẩn này sẽ hấp thụ nhiệt và có thể gây bỏng da trực tiếp cho người bệnh.

 

Người bệnh mặc trang phục theo yêu cầu của bác sĩ trước khi chụp MRI

 

5.2. Trong khi chụp MRI

• Nằm im tuyệt đối: Giữ nguyên tư thế theo hướng dẫn. Bất kỳ  cử động nào cũng có thể làm mờ hình ảnh thu về,  kỹ thuật viên có thể yêu cầu bạn chụp lại từ đầu.
• Đeo thiết bị bảo vệ tai: Sử dụng nút tai hoặc tai nghe được phát để giảm tiếng ồn.
• Sử dụng nút bấm khẩn cấp: Bạn sẽ được cầm một quả bóng/nút bấm cao su. Nếu cảm thấy quá hoảng loạn, khó thở hoặc bất thường, hãy bấm nút để kỹ thuật viên dừng máy ngay lập tức.

5.3. Sau khi chụp MRI

• Nếu không tiêm thuốc: Bạn có thể ra về, ăn uống và sinh hoạt hoàn toàn bình thường.
• Nếu có tiêm chất tương phản từ: Sau khi tiêm thuốc đối quang từ, người bệnh có thể được yêu cầu ở lại theo dõi trong một khoảng thời gian ngắn theo quy định của cơ sở y tế để phát hiện sớm các phản ứng bất thường nếu có.

Tóm lại, câu trả lời cho câu hỏi “chụp MRI có hại không?” là KHÔNG nếu tuân thủ chỉ định của bác sĩ và thực hiện đúng quy trình. Đây là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, không dùng tia xạ nguy hiểm và an toàn cho cả người lớn lẫn trẻ em. Dựa trên tình trạng lâm sàng, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp nhất nhằm tìm đúng bệnh, điều trị đúng cách.

PHÒNG KHÁM MSC INTERNATIONAL CLINIC

Hotline: 0975 576 376

Địa chỉ:

• MSC Hà Nội: TT20-21-22, 204 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội.
• MSC Quảng Ninh: A12-01 KĐT Monbay, Phường Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.

Fanpage:

• MSC Hà Nội: https://www.facebook.com/mscclinicvn
• MSC Quảng Ninh: https://www.facebook.com/MSCClinicQN

source https://mscclinic.vn/chup-mri-co-hai-khong/