Viêm gan C có lây không? Cách phòng ngừa viêm gan C hiệu quả

Viêm gan C là một bệnh truyền nhiễm do virus viêm gan C (HCV) gây ra. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, nhiều người nhiễm HCV không có triệu chứng rõ rệt trong nhiều năm. Nếu không được phát hiện và điều trị phù hợp, nhiễm HCV mạn tính có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan và ung thư gan.

Bài viết dưới đây của MSC Clinic được tham vấn bởi các bác sĩ chuyên khoa đầu ngành sẽ cung cấp những thông tin hữu ích về bệnh viêm gan C và các phương pháp xử trí hiệu quả hiện nay.

Viêm gan C là bệnh diễn tiến âm thầm và không có triệu chứng rõ rệt

1. Viêm gan C là gì? Đâu là nguyên nhân gây bệnh?

Viêm gan C là bệnh nhiễm trùng do virus viêm gan C (Hepatitis C virus – HCV) gây ra, dẫn đến tình trạng viêm và tổn thương gan. HCV thuộc họ Flaviviridae và có 7 kiểu gen chính, được đánh số từ 1 đến 7 (một số phân loại hiện ghi nhận đến kiểu gen 8). Các kiểu gen này có sự phân bố khác nhau tùy từng khu vực.

HCV có đặc tính biến đổi di truyền cao, dẫn đến sự đa dạng về kiểu gen và dưới kiểu gen. Việc xác định kiểu gen HCV có thể cung cấp thêm thông tin trong đánh giá và lựa chọn phương pháp điều trị.

Nhiễm HCV được chia thành hai giai đoạn chính theo WHO:

• Viêm gan C cấp tính: Là giai đoạn trong 6 tháng đầu sau khi nhiễm HCV. Khoảng 15-45% người nhiễm HCV có thể tự đào thải virus trong thời gian này mà không cần điều trị. Khoảng 55-85% trường hợp còn lại sẽ tiến triển thành nhiễm HCV mạn tính.
• Viêm gan C mạn tính: Là tình trạng nhiễm HCV kéo dài trên 6 tháng. Nhiễm HCV mạn tính có thể gây tổn thương gan tiến triển theo thời gian. Nếu không được phát hiện và điều trị, bệnh có thể dẫn đến xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan. Nhiều người nhiễm HCV mạn tính không có triệu chứng rõ rệt trong nhiều năm.

Viêm gan C do virus HCV – Hepatitis C gây ra

3. Viêm gan C có lây không?

Viêm gan C có thể lây truyền từ người nhiễm HCV sang người khỏe mạnh khi máu có chứa virus xâm nhập vào cơ thể.

3.1. Các con đường lây truyền chính

Qua đường máu – con đường lây truyền chủ yếu 

Một số tình huống có nguy cơ gồm:

• Dùng chung kim tiêm, bơm tiêm hoặc các dụng cụ tiêm chích.
• Sử dụng dụng cụ không được tiệt trùng đúng cách khi xăm hình, xỏ khuyên hoặc thực hiện các thủ thuật có nguy cơ tiếp xúc với máu.
• Dùng chung các vật dụng cá nhân có thể dính máu như dao cạo râu, bàn chải đánh răng, bấm móng tay…
• Sử dụng máu hoặc chế phẩm máu chưa được sàng lọc HCV. Hiện nay, nguy cơ này đã giảm đáng kể tại những nơi thực hiện sàng lọc máu đầy đủ.

Dùng chung kim tiêm có thể lây nhiễm HCV qua đường máu

Qua quan hệ tình dục 

HCV có thể lây qua quan hệ tình dục, nhưng đây không phải là con đường lây truyền phổ biến. Nguy cơ có thể tăng khi quan hệ tình dục có tiếp xúc với máu, đặc biệt ở một số nhóm có nguy cơ cao như người nhiễm HIV hoặc trong những tình huống gây tổn thương niêm mạc.

Từ mẹ sang con 

Người mẹ nhiễm HCV có thể truyền virus cho con trong quá trình mang thai hoặc sinh con. Nguy cơ này tương đối thấp; Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ  (CDC) ước tính khoảng 5-6% trẻ sinh ra từ người mẹ nhiễm HCV bị lây bệnh; nguy cơ cao hơn nếu mẹ đồng nhiễm HIV hoặc tải lượng virus cao.

3.2. Viêm gan C không lây qua những trường hợp nào?

HCV không lây qua tiếp xúc thông thường, vì vậy người mang virus viêm gan C không cần tránh các sinh hoạt hằng ngày với người khác. Cụ thể, virus không lây qua:

• Ăn uống chung, dùng chung bát đũa hoặc ly cốc
• Bắt tay, ôm hoặc tiếp xúc thông thường
• Hôn thông thường, không có vết loét, chảy máu trong miệng
• Ho, hắt hơi
• Sử dụng chung nhà vệ sinh hoặc bồn tắm
• Thực phẩm hoặc nước uống
• Muỗi hoặc côn trùng đốt

Viêm gan C không lây qua tiếp xúc thông thường như ăn uống chung

>> Tìm hiểu thêm: Bệnh xơ gan có lây không? Chuyên gia giải đáp & cách phòng tránh

4. Triệu chứng nhận biết viêm gan C

Viêm gan C thường diễn tiến âm thầm. Phần lớn người nhiễm HCV không có triệu chứng rõ rệt, đặc biệt trong giai đoạn đầu. Vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi xét nghiệm máu hoặc khi bệnh đã kéo dài.

• Giai đoạn cấp tính: Phần lớn trường hợp không có biểu hiện đặc hiệu. Nếu xuất hiện, các triệu chứng thường nhẹ và có thể xuất hiện từ khoảng 2 tuần đến 6 tháng sau khi nhiễm HCV. Một số dấu hiệu có thể gặp gồm: mệt mỏi, sốt nhẹ, chán ăn, buồn nôn hoặc nôn, đau bụng, đau khớp, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu và vàng da, vàng mắt.
• Giai đoạn mạn tính: Nhiều người nhiễm HCV mạn tính không có triệu chứng trong nhiều năm, thậm chí hàng chục năm. Khi tổn thương gan tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, chán ăn, vàng da hoặc vàng mắt rõ hơn, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu hoặc đau bụng. Khi đã tiến triển đến xơ gan, đặc biệt là xơ gan mất bù, có thể xuất hiện ngứa, dễ bầm tím hoặc chảy máu, chướng bụng (cổ trướng) và phù chân.

Mệt mỏi kéo dài và sốt là dấu hiệu đáng lưu ý của viêm gan C cấp tính

5. Viêm gan C có nguy hiểm không?

Viêm gan C có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị. Bệnh thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm, nhưng nhiễm HCV mạn tính kéo dài có thể gây tổn thương gan và dẫn đến xơ gan, ung thư gan. Tuy nhiên, viêm gan C hiện có thể được điều trị khỏi ở hơn 95% trường hợp bằng các thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA). Một số biến chứng có thể gặp gồm:

• Xơ gan: Nhiễm HCV mạn tính có thể gây xơ hóa gan tiến triển. Theo thời gian, mô sẹo hình thành và làm thay đổi cấu trúc, chức năng của gan. WHO ước tính khoảng 15-30% người nhiễm HCV mạn tính có thể tiến triển thành xơ gan trong khoảng 20 năm.
• Xơ gan mất bù và suy giảm chức năng gan: Khi xơ gan tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện các biến chứng như cổ trướng, xuất huyết do giãn vỡ tĩnh mạch thực quản, bệnh não gan và suy giảm chức năng gan.
• Ung thư gan: Nhiễm HCV mạn tính, đặc biệt khi đã tiến triển thành xơ gan, làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan (HCC).
• Biến chứng ngoài gan: HCV cũng có thể liên quan đến một số bệnh lý ngoài gan như đái tháo đường, viêm cầu thận và các rối loạn liên quan đến cryoglobulin.

Phát hiện và điều trị sớm giúp loại bỏ HCV, ngăn ngừa tổn thương gan tiến triển và giảm nguy cơ các biến chứng lâu dài.

Viêm gan C có thể dẫn tới biến chứng xơ gan

>> Tìm hiểu thêm: Nhận biết dấu hiệu xơ gan qua 4 giai đoạn: Khi nào cần khám?

6. Chẩn đoán viêm gan C bằng cách nào?

Viêm gan C thường được phát hiện bằng xét nghiệm máu. Quá trình chẩn đoán thường gồm các bước chính sau:

• Xét nghiệm kháng thể HCV (Anti-HCV): Xét nghiệm này kiểm tra xem cơ thể đã từng tiếp xúc với virus viêm gan C hay chưa. Nếu kết quả dương tính, điều đó có nghĩa là người bệnh đã từng nhiễm HCV, nhưng chưa thể khẳng định virus hiện vẫn còn trong cơ thể. Khi Anti-HCV dương tính, cần làm thêm xét nghiệm HCV RNA để xác định có nhiễm HCV hiện tại hay không.
• Xét nghiệm HCV RNA: Đây là xét nghiệm phát hiện vật liệu di truyền (RNA) của HCV trong máu. Nếu HCV RNA được phát hiện, điều đó cho thấy người bệnh đang nhiễm HCV. Xét nghiệm định lượng HCV RNA còn có thể đo lượng virus trong máu (tải lượng virus), chủ yếu phục vụ đánh giá và theo dõi điều trị.
• Xét nghiệm kiểu gen HCV (Genotype): Xét nghiệm này xác định kiểu gen của HCV. Tuy nhiên, hiện nay nhiều phác đồ thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA) có hiệu quả trên nhiều kiểu gen, nên việc lựa chọn điều trị không chỉ dựa vào kiểu gen mà còn phụ thuộc vào tình trạng xơ gan, tiền sử điều trị và các yếu tố lâm sàng khác.
• Đánh giá mức độ tổn thương gan: Bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm như men gan (AST, ALT), bilirubin và albumin, số lượng tiểu cầu và INR (chỉ số đông máu) để đánh giá tình trạng gan. Các chỉ số FIB-4 và APRI cũng hỗ trợ đánh giá nguy cơ xơ hóa gan mà không cần xâm lấn. Ngoài ra, siêu âm và các phương pháp đo độ đàn hồi gan như FibroScan có thể được sử dụng để quan sát bất thường ở cấu trúc gan và đánh giá mức độ xơ hóa. Việc lựa chọn phương pháp chẩn đoán cụ thể phụ thuộc vào tình trạng của từng người bệnh.

Xét nghiệm kháng thể HCV xác định tiếp xúc với virus viêm gan C

7. Điều trị viêm gan C như thế nào?

Y học hiện đại đã có bước tiến lớn trong điều trị viêm gan C nhờ sự ra đời của nhóm thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA – Direct-Acting Antivirals). Theo WHO và các hướng dẫn điều trị hiện hành, ưu điểm của phác đồ điều trị bằng DAA là:

• Tỷ lệ chữa khỏi cao: DAA có thể giúp đạt đáp ứng virus bền vững ở hơn 95% trường hợp nhiễm HCV. Hiệu quả điều trị thường được đánh giá dựa trên tình trạng không phát hiện HCV RNA trong máu sau 12 tuần kể từ khi kết thúc điều trị (SVR12).
• Thời gian điều trị tương đối ngắn: Nhiều phác đồ DAA hiện nay thường kéo dài khoảng 8-12 tuần, tuy nhiên một số trường hợp có thể cần thời gian điều trị dài hơn. Thời gian và loại thuốc được lựa chọn tùy thuộc vào tình trạng xơ gan, tiền sử điều trị, bệnh lý đi kèm và các yếu tố khác của từng người bệnh.
• Dung nạp tốt: DAA nhìn chung có ít tác dụng phụ và được dung nạp tốt hơn so với các phương pháp điều trị viêm gan C trước đây. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn và thông báo cho bác sĩ nếu xuất hiện triệu chứng bất thường.
• Tác dụng trên nhiều kiểu gen: Nhiều phác đồ DAA hiện nay có tác dụng trên nhiều kiểu gen HCV (pangenotypic). Vì vậy, việc lựa chọn thuốc không chỉ dựa vào kiểu gen mà còn phụ thuộc vào tình trạng gan, tiền sử điều trị, bệnh lý đi kèm và tương tác thuốc.

Lưu ý: Người bệnh không nên tự ý mua thuốc, thay đổi liều hoặc ngừng điều trị. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng nhiễm HCV và sức khỏe tổng thể để lựa chọn phác đồ phù hợp. Trước khi điều trị, người bệnh có thể được kiểm tra viêm gan B, HIV và đánh giá các thuốc đang sử dụng nhằm hạn chế nguy cơ tương tác thuốc. Sau khi điều trị khỏi, người bệnh vẫn có thể tái nhiễm HCV nếu tiếp tục tiếp xúc với nguồn lây. Do đó, điều trị khỏi không tạo ra miễn dịch suốt đời và người bệnh vẫn cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Thuốc kháng virus trực tiếp DAA là bước tiến lớn trong phác đồ điều trị viêm gan C

>> Tìm hiểu thêm: Xét nghiệm viêm gan B bao nhiêu tiền? Nên xét nghiệm ở đâu?

8. Cách phòng ngừa viêm gan C

Hiện nay, chưa có vaccine phòng ngừa viêm gan C. HCV chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc với máu có chứa virus, vì vậy phòng bệnh tập trung vào việc hạn chế phơi nhiễm với máu và thực hiện xét nghiệm khi có nguy cơ.

• Không dùng chung kim tiêm hoặc các dụng cụ tiêm chích với người khác.
• Lựa chọn cơ sở xăm, xỏ khuyên uy tín, bảo đảm kim và dụng cụ được sử dụng an toàn, vô trùng hoặc được xử lý đúng quy trình. Các thủ thuật y tế, nha khoa cũng cần được thực hiện tại cơ sở bảo đảm kiểm soát nhiễm khuẩn.
• Thực hiện quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su hoặc biện pháp bảo vệ phù hợp để giảm nguy cơ phơi nhiễm với máu.
• Không dùng chung các vật dụng cá nhân có thể dính máu như dao cạo râu, bàn chải đánh răng hoặc dụng cụ cắt móng.
• Phụ nữ nhiễm HCV nên trao đổi với bác sĩ khi có kế hoạch mang thai để được tư vấn và theo dõi phù hợp. HCV có thể lây truyền từ mẹ sang con, nên việc đánh giá và xét nghiệm trong thai kỳ có vai trò quan trọng.
• Chủ động xét nghiệm HCV khi có nguy cơ phơi nhiễm hoặc theo khuyến cáo của bác sĩ. CDC khuyến cáo người trưởng thành từ 18 tuổi nên được xét nghiệm HCV ít nhất một lần và xét nghiệm trong mỗi lần mang thai; những người tiếp tục có yếu tố nguy cơ có thể cần xét nghiệm định kỳ.

Phụ nữ nhiễm HCV nên trao đổi với bác sĩ để có kế hoạch theo dõi lây truyền từ mẹ sang con

9. Thăm khám và chăm sóc sức khỏe gan tại MSC Clinic

9.1. Đội ngũ chuyên gia đầu ngành về bệnh lý truyền nhiễm và gan mật

• PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh trực tiếp thăm khám: Người bệnh viêm gan C sẽ được thăm khám kỹ lưỡng bởi PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh – Nguyên Chủ nhiệm Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Quân y 103 (Học viện Quân y). Với hơn 35 năm kinh nghiệm điều trị các bệnh lý truyền nhiễm và gan mật, chuyên gia sẽ đưa ra đánh giá chuẩn xác nhất về giai đoạn bệnh.
• Đội ngũ chuyên gia nội khoa giàu kinh nghiệm: Gồm BSCKII Lê Trí Hải (30 năm kinh nghiệm Nội tổng hợp – Hồi sức cấp cứu), cùng sự cố vấn chuyên môn từ các giáo sư, phó giáo sư, trưởng khoa tuyến Trung ương.
• Đồng hành toàn diện 24/7: Đội ngũ chăm sóc khách hàng túc trực hỗ trợ người bệnh trong suốt quá trình điều trị và theo dõi sau liệu trình.

PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh thăm khám 1:1 với khách hàng

9.2. Hệ thống chẩn đoán hiện đại, đánh giá chính xác tổn thương gan

Người bệnh được thực hiện đầy đủ các bước kiểm tra chuyên sâu bằng hệ thống thiết bị nhập khẩu quốc tế bao gồm xét nghiệm máu, siêu âm ổ bụng và siêu âm đo độ đàn hồi mô gan. Các phương pháp này giúp chuyên gia đánh giá chính xác hình thái cấu trúc, chức năng gan và mức độ tổn thương/xơ hóa do virus viêm gan C gây ra, từ đó thiết lập phác đồ xử trí phù hợp nhất.

3. Giải pháp hỗ trợ cá nhân hóa ứng dụng y học tái tạo

Dựa trên kết quả xét nghiệm chi tiết và thể trạng sức khỏe thực tế, chuyên gia sẽ xây dựng phác đồ hỗ trợ chăm sóc sức khỏe gan bên cạnh chỉ định điều trị thường quy, kết hợp tư vấn dinh dưỡng và vận động khoa học. MSC Clinic tiên phong ứng dụng y học tái tạo hiện đại trong việc hỗ trợ kiểm soát bệnh lý về gan với các ưu điểm:

• Là giải pháp y học tái tạo an toàn, không xâm lấn, có khả năng tăng cường tốc độ phục hồi và tái tạo các tế bào mô gan bị tổn thương.
• Khi kết hợp với các phương pháp điều trị tiêu chuẩn sẽ giúp hỗ trợ ổn định tải lượng virus, qua đó giảm nguy cơ tiến triển thành xơ gan, ung thư gan và các biến chứng nguy hiểm.
• Hỗ trợ cải thiện hiệu quả các triệu chứng mệt mỏi, chán ăn, mất ngủ, đồng thời tăng cường hàng rào bảo vệ gan.

Sự kết hợp giữa y học chuyên sâu và lối sống lành mạnh giúp người bệnh viêm gan C phục hồi thể trạng toàn diện, tăng cường sức đề kháng và duy trì sức khỏe bền vững.

Cá nhân hóa phác đồ chăm sóc sức khỏe gan

Tóm lại, viêm gan C là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện và điều trị kịp thời. Nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, hãy liên hệ ngay với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và lên phác đồ điều trị viêm gan C hiệu quả nhất.

source https://mscclinic.vn/viem-gan-c/