Viêm gan nào nguy hiểm nhất? Cách phòng ngừa hiệu quả

Viêm gan nào nguy hiểm nhất? Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm khi tìm hiểu về các bệnh lý gan. Gan đảm nhiệm hơn 500 chức năng quan trọng nhưng dễ bị tổn thương bởi virus, hóa chất và lối sống thiếu lành mạnh.

Bài viết dưới đây của MSC Clinic được tham vấn chuyên môn bởi bác sĩ chuyên khoa sẽ cung cấp những kiến thức hữu ích về các loại viêm gan, mức độ nguy hiểm và dấu hiệu cảnh báo để bạn chủ động bảo vệ sức khỏe gan.

Viêm gan nào nguy hiểm nhất là câu hỏi được nhiều người quan tâm

1. Các loại viêm gan phổ biến hiện nay

Viêm gan là tình trạng viêm ở gan do nhiều nguyên nhân khác nhau, có thể gây tổn thương tế bào gan. Dựa vào nguyên nhân, bệnh được chia thành hai nhóm chính: viêm gan do virus và viêm gan không do virus.

1.1. Viêm gan do virus (A, B, C, D, E)

Có 5 loại virus viêm gan chính, với đường lây truyền và mức độ ảnh hưởng đến gan khác nhau:

• Viêm gan A (HAV): Lây qua đường phân – miệng, chủ yếu do ăn uống thực phẩm hoặc uống nước từ nguồn nhiễm virus.
• Viêm gan B (HBV): Lây qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Bệnh có thể diễn biến cấp tính hoặc mạn tính.
• Viêm gan C (HCV): Lây chủ yếu qua đường máu, chẳng hạn dùng chung kim tiêm hoặc sử dụng dụng cụ y tế, xăm mình không bảo đảm vô trùng. Lây truyền qua đường tình dục và từ mẹ sang con ít phổ biến hơn.
• Viêm gan D (HDV): Là loại virus cần virus viêm gan B (HBV) để hoàn thành chu trình sống và gây nhiễm ở người. Bệnh có thể xảy ra khi đồng nhiễm HBV và HDV hoặc bội nhiễm HDV ở người đã mắc HBV mạn tính. Bội nhiễm thường làm tăng nguy cơ bệnh gan tiến triển nặng.
• Viêm gan E (HEV): Lây chủ yếu qua đường phân – miệng, thường liên quan đến nước hoặc thực phẩm nhiễm virus.

Viêm gan B là loại phổ biến và dễ lây lan

1.2. Viêm gan không do virus

Ngoài virus, nhiều yếu tố khác cũng có thể gây viêm và tổn thương gan, bao gồm:

• Viêm gan do rượu bia: Quá trình chuyển hóa rượu tạo ra acetaldehyde và các chất gây stress oxy hóa, góp phần làm tổn thương tế bào gan.
• Viêm gan do thuốc và hóa chất: Có thể xảy ra khi lạm dụng thuốc, sử dụng một số loại thuốc có nguy cơ gây độc cho gan hoặc tiếp xúc với hóa chất độc hại. Một số thuốc Đông y và thực phẩm chức năng cũng có thể gây tổn thương gan, đặc biệt khi không rõ thành phần hoặc nguồn gốc.
• Viêm gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASH): Là tình trạng tích tụ mỡ trong gan kèm viêm và tổn thương tế bào gan, liên quan đến các yếu tố chuyển hóa như thừa cân, béo phì, đái tháo đường type 2 và rối loạn lipid máu. Bệnh có thể tiến triển thành xơ hóa và xơ gan, tăng nguy cơ ung thư gan.
• Viêm gan tự miễn: Xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm các tế bào gan, gây viêm kéo dài và có thể dẫn đến xơ gan nếu không được phát hiện và điều trị phù hợp.

Viêm gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa có thể tiến triển thành xơ gan

2. Viêm gan nào nguy hiểm nhất?

Không có loại viêm gan nào nguy hiểm nhất trong mọi trường hợp. Về nguy cơ lâu dài, viêm gan B và C là những nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan, ung thư gan trên toàn cầu. Viêm gan D đặc biệt nguy hiểm ở người đã nhiễm virus viêm gan B vì có thể khiến bệnh gan tiến triển nhanh hơn và được xem là thể viêm gan virus mạn tính nặng nhất.

2.1. Khả năng tiến triển thành viêm gan mạn tính

Viêm gan virus có thể diễn biến cấp tính hoặc kéo dài thành bệnh mạn tính, tùy thuộc vào loại virus và độ tuổi nhiễm bệnh.

• Viêm gan C: Khoảng 55-85% người nhiễm HCV cấp tính tiến triển thành nhiễm trùng mạn tính nếu cơ thể không tự đào thải được virus. Bệnh thường có ít triệu chứng trong giai đoạn đầu (theo WHO).
• Viêm gan B: Nguy cơ tiến triển thành nhiễm trùng mạn tính phụ thuộc chủ yếu vào độ tuổi khi nhiễm virus. Khoảng 90% trẻ sơ sinh nhiễm HBV phát triển thành nhiễm trùng mạn tính, trong khi khoảng 95% người trưởng thành nhiễm HBV cấp tính hồi phục hoàn toàn và không chuyển thành mạn tính (theo CDC).
• Viêm gan D: Chỉ xảy ra khi có virus viêm gan B. Bội nhiễm HDV ở người đã mắc HBV có nguy cơ rất cao chuyển thành mạn tính, còn đồng nhiễm thì thường tự khỏi.

2.2. Nguy cơ xơ gan và ung thư gan

Viêm gan B, C và D đều có thể gây tổn thương gan kéo dài, làm tăng nguy cơ xơ gan, suy gan và ung thư gan.

• Viêm gan B: Có thể làm tăng nguy cơ ung thư gan ngay cả khi người bệnh chưa bị xơ gan.
• Viêm gan C: Viêm gan kéo dài có thể dẫn đến xơ hóa, xơ gan và tăng nguy cơ ung thư gan.
• Viêm gan D: Khi kết hợp với HBV, HDV có thể khiến bệnh gan tiến triển nặng hơn và làm tăng nguy cơ xơ gan.

Không phải tất cả người mắc viêm gan đều gặp các biến chứng này. Nguy cơ cụ thể phụ thuộc vào mức độ tổn thương gan, thời gian nhiễm bệnh và các yếu tố sức khỏe khác.

Viêm gan nào nguy hiểm nhất – viêm gan D làm tăng nguy cơ suy gan cấp khi kết hợp với viêm gan B 

2.3. Khả năng phòng ngừa và điều trị

Khả năng phòng ngừa và điều trị cũng là yếu tố quan trọng khi đánh giá mức độ nguy hiểm của từng loại viêm gan.

• Viêm gan B: Đã có vắc xin phòng bệnh hiệu quả. Thuốc kháng virus có thể kiểm soát sự nhân lên của HBV và giảm nguy cơ biến chứng, nhưng chưa thể loại bỏ hoàn toàn virus khỏi cơ thể.
• Viêm gan C: Hiện chưa có vắc xin phòng ngừa viêm gan C. Tuy nhiên, thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA) có thể chữa khỏi hơn 95% trường hợp nhiễm HCV khi được điều trị phù hợp.
• Viêm gan D: Vắc xin viêm gan B giúp phòng ngừa HDV ở người chưa nhiễm HBV. Việc điều trị HDV phức tạp hơn và phụ thuộc vào tình trạng bệnh cũng như phương pháp điều trị được cấp phép/lưu hành tại mỗi quốc gia.

>> Tìm hiểu thêm: Thuốc điều trị viêm gan B gồm những loại nào? Dùng bao lâu và cần lưu ý gì?

3. Dấu hiệu viêm gan nguy hiểm cần đi khám sớm

3.1. Dấu hiệu sớm và thường gặp

• Mệt mỏi, uể oải kéo dài: Cảm thấy thiếu năng lượng, suy nhược hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
• Chán ăn, buồn nôn hoặc nôn: Người bệnh có thể ăn uống kém, khó chịu ở bụng hoặc buồn nôn.
• Đau tức vùng hạ sườn phải: Có cảm giác khó chịu, tức nặng hoặc đau âm ỉ ở vùng bụng phía trên bên phải.
• Nước tiểu sẫm màu: Nước tiểu có thể sẫm hơn bình thường do bilirubin tăng và được đào thải qua nước tiểu. Nếu đi kèm vàng da, vàng mắt hoặc phân nhạt màu, người bệnh nên đi khám sớm.

Các triệu chứng trên không đủ để xác định viêm gan và không có triệu chứng cũng chưa thể khẳng định là không mắc bệnh. Viêm gan B và C mạn tính có thể âm thầm nhiều năm và chỉ biểu hiện rõ khi gan đã tổn thương nặng. Người thuộc nhóm nguy cơ nên xét nghiệm máu và đánh giá y khoa theo tư vấn của bác sĩ để tìm nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Đau hạ sườn phải có thể cảnh báo dấu hiệu về sức khỏe gan

3.2. Dấu hiệu cảnh báo bệnh gan tiến triển hoặc biến chứng nguy hiểm

• Vàng da, vàng mắt: Da hoặc lòng trắng mắt chuyển vàng do bilirubin tích tụ trong máu. Đây có thể là biểu hiện của viêm gan, tắc mật hoặc các bệnh lý khác và cần được đánh giá y tế sớm.
• Bụng trướng bất thường (cổ trướng): Bụng to dần do dịch tích tụ trong khoang bụng. Tình trạng này có thể gặp ở người mắc bệnh gan mạn tính tiến triển, đặc biệt khi có tăng áp lực tĩnh mạch cửa.
• Phù chân: Cẳng chân hoặc bàn chân sưng phù, đôi khi để lại vết lõm khi ấn. Ở người mắc bệnh gan tiến triển, phù có thể liên quan đến giảm albumin máu và những thay đổi trong tuần hoàn; tuy nhiên, cũng cần xem xét các nguyên nhân khác.
• Dễ bầm tím hoặc chảy máu bất thường: Người bệnh có thể dễ bị bầm tím hoặc chảy máu kéo dài. Bệnh gan nặng có thể làm thay đổi quá trình đông máu, nhưng không phải mọi trường hợp bầm tím hay chảy máu đều do gan.
• Rối loạn ý thức hoặc hành vi: Mất tập trung, thay đổi tính cách, ngủ gà hoặc lú lẫn có thể là dấu hiệu của bệnh não gan ở người mắc bệnh gan nặng. Đây là tình trạng cần được cấp cứu khẩn cấp.
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen: Đây có thể là biểu hiện xuất huyết tiêu hóa, trong đó có trường hợp do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản liên quan đến tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Người bệnh cần được cấp cứu ngay.

Vàng da, vàng mắt là dấu hiệu cần lưu ý đặc biệt

4. Cách phòng ngừa các loại viêm gan

4.1. Tiêm vắc xin phòng viêm gan

• Vắc xin viêm gan B: Đây là biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa nhiễm HBV và gián tiếp phòng viêm gan D (HDV). Tất cả người lớn chưa có miễn dịch đều cần tiêm vắc xin viêm gan B, đặc biệt là những người có nguy cơ cao. Trẻ sơ sinh cần được tiêm liều vắc xin đầu tiên trong vòng 24 giờ sau sinh, sau đó hoàn thành các liều tiếp theo theo lịch tiêm chủng.
• Vắc xin viêm gan A: Giúp phòng ngừa HAV, loại virus chủ yếu lây qua thực phẩm hoặc nước nhiễm bẩn. Nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để được chỉ định và thiết kế lịch tiêm chủng phù hợp.

Tiêm vắc xin viêm gan B giúp phòng ngừa nhiễm HBV

4.2. Phòng ngừa lây nhiễm qua đường máu,  quan hệ tình dục và từ mẹ sang con

Khi tìm hiểu viêm gan nào nguy hiểm nhất, bạn cần biết các biện pháp dưới đây đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa viêm gan B, C và D:

• Không dùng chung kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng hoặc vật dụng cá nhân có thể dính máu.
• Chỉ thực hiện xăm hình, xỏ khuyên, châm cứu hoặc thủ thuật y tế tại cơ sở bảo đảm vệ sinh, sử dụng dụng cụ vô khuẩn và tuân thủ quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn.
• Sử dụng bao cao su đúng cách để giảm nguy cơ lây truyền virus qua quan hệ tình dục.
• Sàng lọc và đảm bảo an toàn khi truyền máu hoặc sử dụng các chế phẩm từ máu.
• Không tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch cơ thể của người bệnh nếu không có biện pháp bảo hộ phù hợp.
• Thực hiện xét nghiệm viêm gan theo khuyến cáo nếu có nguy cơ phơi nhiễm, có người thân hoặc bạn tình mắc viêm gan B, hoặc thuộc nhóm nguy cơ khác. Phụ nữ mang thai cần được sàng lọc viêm gan B trong mỗi thai kỳ để phòng ngừa lây truyền sang con.

Sàng lọc viêm gan B với phụ nữ mang thai để phòng ngừa lây nhiễm cho con

4.3. Phòng ngừa lây nhiễm qua đường phân – miệng

Đây là nhóm biện pháp quan trọng để phòng viêm gan A (HAV) và viêm gan E (HEV), vốn thường lây qua đường tiêu hóa:

• Rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến thực phẩm, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Uống nước sạch, nước đun sôi hoặc nước đã được xử lý an toàn.
• Ăn thức ăn được nấu chín kỹ, tránh thực phẩm sống hoặc tái, đặc biệt là thịt, hải sản, nội tạng, tiết canh và thực phẩm có nguy cơ nhiễm bẩn.
• Rửa sạch rau củ quả và bảo quản thực phẩm đúng cách.
• Khi đi đến khu vực có điều kiện vệ sinh kém hoặc đang có dịch, cần đặc biệt thận trọng với nguồn nước và thực phẩm; tham khảo ý kiến cơ sở y tế về việc tiêm vắc xin phòng viêm gan A nếu có chỉ định.

Đảm bảo vệ sinh sạch sẽ để ngăn ngừa virus viêm gan

4.4. Duy trì lối sống lành mạnh

• Hạn chế rượu bia: Đồ uống có cồn có thể gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ tiến triển bệnh viêm gan.
• Duy trì cân nặng phù hợp và vận động thường xuyên: Chế độ ăn cân đối, hoạt động thể chất đều đặn và hạn chế đồ uống nhiều đường giúp giảm nguy cơ viêm gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa.
• Sử dụng thuốc an toàn: Không tự ý dùng thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc.
• Khám sức khỏe và xét nghiệm theo nguy cơ: Tần suất kiểm tra phụ thuộc vào tiền sử bệnh, yếu tố nguy cơ, kết quả xét nghiệm trước đó và chỉ định của bác sĩ. Người có nguy cơ nhiễm viêm gan B hoặc C nên trao đổi với bác sĩ về việc sàng lọc phù hợp.

Hạn chế rượu bia để tránh nguy cơ gây tổn thương gan

>> Tìm hiểu thêm: Cần làm gì khi bị viêm gan B? Lời khuyên về phương pháp xử trí từ chuyên gia

5. Khám và chăm sóc sức khỏe gan tại MSC Clinic

Để phát hiện sớm các bệnh lý về gan ngay từ giai đoạn chưa có triệu chứng, việc lựa chọn cơ sở y tế uy tín với hệ thống trang thiết bị hiện đại là điều vô cùng quan trọng. MSC Clinic là địa chỉ tin cậy hàng đầu trong lĩnh vực tầm soát, chẩn đoán và chăm sóc sức khỏe gan mật toàn diện với:

• Đội ngũ chuyên gia hàng đầu: Người bệnh được trực tiếp thăm khám bởi PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh – nguyên Chủ nhiệm Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y, với hơn 35 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Truyền nhiễm và Gan mật; cùng BSCKII Lê Trí Hải có 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Nội tổng hợp – Hồi sức cấp cứu. Đội ngũ còn nhận được sự hỗ trợ chuyên môn từ các giáo sư, phó giáo sư, trưởng khoa tại các bệnh viện tuyến trung ương và sự đồng hành của nhân viên chăm sóc khách hàng trong suốt quá trình thăm khám, điều trị.
• Hệ thống trang thiết bị hiện đại: Ứng dụng các phương pháp chẩn đoán tiên tiến như xét nghiệm máu, siêu âm ổ bụng và siêu âm đo độ đàn hồi mô gan, hỗ trợ đánh giá nguyên nhân gây bệnh, cấu trúc và tình trạng tổn thương gan. Kết quả thăm khám là cơ sở để chuyên gia đưa ra hướng xử trí phù hợp với từng người bệnh.
• Ứng dụng y học tái tạo: Với các liệu pháp không xâm lấn, hướng đến hỗ trợ chăm sóc và cải thiện chức năng gan. Việc lựa chọn và đánh giá hiệu quả của phương pháp cần căn cứ vào tình trạng sức khỏe cụ thể và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
• Phác đồ cá nhân hóa: Xây dựng liệu trình theo dõi, điều trị và chăm sóc gan phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng khách hàng.

PGS.TS.BSCKII Đỗ Tuấn Anh thăm khám cho bệnh nhân

Tóm lại, để trả lời câu hỏi viêm gan nào nguy hiểm nhất, cần xem xét loại virus, mức độ tổn thương gan và nguy cơ biến chứng ở từng người. Tiêm vắc xin, chủ động xét nghiệm, phát hiện sớm và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe gan.

source https://mscclinic.vn/viem-gan-nao-nguy-hiem-nhat/